Algemene adviezen

Algemene adviezen: afscheid nemen/de uitvaart regelen

  • Neem voor het regelen van de uitvaart rustig de tijd, ook al heb je vaak maar een paar dagen. Een goed gevoel achteraf over de uitvaart draagt bij aan de rouwverwerking.
  • Laat de uitvaartverzorger desnoods later een keer terugkomen na het doornemen van de mogelijkheden, alvorens het contract te tekenen.
  • Je bent behalve nabestaande ook ‘consument’, vraag mogelijkheden en offertes van verschillende uitvaartverzorgers.
  • Laat de rekening specificeren, dat voorkomt vervelende situaties achteraf.
  • Probeer zoveel mogelijk zelf te doen of met iemand samen: afleggen, thuis opbaren, vervoer, kist/doek versieren, overledene dragen, graf dichten, bedankkaart maken.
  • Aan de kaart en advertentie kun je een persoonlijk tintje geven.
  • Op het gebied van de kist/mand of doek is veel mogelijk. Er zijn een aantal funeraire kunstenaars te bereiken via de eigen uitvaartverzorger of de ‘Uitvaartvernieuwers’
  • Wel zelf nadenken over goed bedoelde adviezen van familie of vrienden, toch kijken of dit advies bij eigen gevoel aansluit.
  • Informeer goed naar de regels van de eigenaar/gemeente van de begraafplaats of crematorium, in de loop der jaren zijn de reglementen vaak aangepast. Termen en regels kunnen verschillend geïnterpreteerd worden en dit geeft verwarring.
  • Informeer bij Grafzorg  Nederland (www.grafzorg.nl), zij maken het mogelijk de termijn van een graf voor een hele lange periode te regelen.
  • Advies grafrecht/huur: minimaal 30 jaar zou wenselijk zijn. Bovendien zijn bij een langere huur alle kosten in 1x fiscaal aftrekbaar (onderhoudskosten en verlengingen zijn anders nooit meer fiscaal aftrekbaar).
  • Bij een verongelukt persoon (buitenland) kan de kist verzegeld zijn teruggekomen, men kan dan adviseren de kist niet meer te openen. Zelf toch afscheid nemen van je dierbare, moet mogelijk worden gemaakt. Misschien blijft anders later het ongeloof of de persoon echt wel in de kist heeft gelegen. Zie voor verdere informatie over overlijden in het buitenland www.uitvaart.nl
  • Het (laten) maken van foto’s en een video kan in eerste instantie ‘onnodig’ of ‘luguber’ lijken, vaak ervaren nabestaanden delen van de ceremonie e.d. ‘als in een roes’. Het later herbeleven van de ceremonie kan bijdragen aan de verwerking. Zeker voor achtergebleven kinderen.
  • Maak de ceremonie zo persoonlijk mogelijk door keuze tekst, muziek, speciale ‘rituelen’ of een thema.
  • Bij ontevredenheid over de ceremonie kan je beslissen de ceremonie na een bepaalde tijd (1 of 5 jaar) te herhalen om zo je gevoel tevreden te stemmen.
  • Bij vermissing kan het ook belangrijk zijn om na een bepaalde tijd toch een afscheidsceremonie te gaan houden. Ook al is er nog de hoop dat de persoon ooit terug zal keren. Alleen al voor de “rouwverwerking” kan dit helpen.
  • Bij overweging verstrooiing as na crematie: maak gebruik van de bedenktijd (½-1 jaar), in verloop van tijd kan je mening gaan veranderen.
  • Bij spijt na verstrooiing: alsnog urnengraf, nis in columbarium of gedenkplaatje bij het verstrooiingsveld van het crematorium als herdenkingsplek maken.
  • Wees voorbereid op brieven/bezoeken van vertegenwoordigers van natuursteenbedrijven, maak bezwaar.
  • Helaas gaat reclame gericht aan of bestemd voor de overledene vaak ook gewoon door.
  • Vraag evt. aan de uitvaartverzorger om een nagesprek/evaluatie om zo door te nemen wat wel of wat niet naar wens is verlopen. Als niet alles naar wens is gegaan, kan dit gesprek bijdragen aan toch een positief gevoel achteraf. Sommige uitvaartverzorgers bieden dit tegenwoordig zelf aan.

Wilsbeschikking

U kunt van het internet een codicil/wilsbeschikking downloaden en uitprinten die u kunt gebruiken als leidraad voor uw eigen uitvaartwensen. U wordt geadviseerd dat u wel de tekst geheel zelf schrijft, dus liever niet typen of printen (dat kan alleen wanneer u de beschikking door een notaris laat opmaken). Want wanneer de in het bestand voorgedrukte tekst geen volledige verklaring is, (deels handgeschreven), voldoet deze niet aan de eisen die de wet in artikel 19 stelt. In dat geval is deze wilsbeschikking slechts een leidraad voor de uitvaart.

Het volledig invullen van het formulier en mede- ondertekening van minstens 2 (onafhankelijke) andere personen is gewenst. Anders kan het zijn dat de voorgedrukte tekst gecombineerd met handgeschreven tekst op zichzelf, niet gezien zal worden als een rechtsgeldige verklaring (nog afgezien daarvan wie de handgeschreven tekst heeft/hebben geschreven). Gelet op artikel 19 van de Wet op de lijkbezorging is dat niet aannemelijk. Op grond van dat artikel kan iemand bij notariële akte of bij een eigenhandig geschreven verklaring die hij heeft gedateerd en ondertekend, ‘beschikkingen’ maken voor de bezorging van zijn lichaam.

U kunt de wilsbeschikking het beste op een plek leggen die makkelijk te vinden is.

Grafmonumenten/urnen van kinderen

Kindergraven verschillen qua uiterlijk/vormgeving enorm van graven voor volwassenen. Regelmatig wordt er gebruik gemaakt van een ‘thema’ (vlinder/beertje). Met het monument willen ouders aangeven hoe bijzonder hun kind was. Zo komt een heel persoonlijk monument tot stand met veel liefde, maar ook met veel energie en moeite. Want er zijn soms ook zeer ingewikkelde verordeningen die gelden op begraafplaatsen waar ouders tegen aan lopen. De zoektocht naar een passend monument verloopt hierdoor soms erg moeizaam. Men mag bijvoorbeeld niet alle materialen gebruiken voor het monument. Dit heeft vooral met de duurzaamheid te maken. Graniet is het meest gangbare, maar er zijn vele alternatieven, denk bijvoorbeeld aan RVS http://www.angelsymbols.nl/, mozaiek of glas. Er zijn ook leengraven die voor een vergoeding ook voor langere tijd gebruikt kunnen worden: http://www.domanu.nl/. Voor een urn worden soms ook torenhoge prijzen gevraagd. Terwijl het nogal verschil maakt of u de urn buiten wilt laten staan op de begraafplaats (ook i.v.m. weerbestendigheid) of thuis. Voor een huisurn zijn goedkopere alternatieven. Bij http://www.troostgeschenk.nl/ (met engeltjes) of http://www.gedenkteken.com/(in de vorm van een voetbal bijv.) of kindermandjes.nl (met vlinders) zijn speciale kinderurnen.

Wet- en regelgeving crematoria/begraafplaatsen

Vraag eigenaar (gemeente, kerkbestuur of particulier) begraafplaats of crematorium naar de regels voor de steen, plaat, beplanting of monument. De Beheersverordening begraafplaatsen is af te halen bij de gemeente. Of informeer bij St. Grafzorg Nederland naar de mogelijkheden.

Algemeen huurgraf: 2 of 3 (vreemde) personen boven elkaar, stenen komen dan naast of achter elkaar. Voor een algemeen graf voor volwassenen is meestal alleen een kleine standaard steen mogelijk. Het grafrecht (termijn) is 10 tot (soms ook al) 20 jaar. Algemene kindergraven zijn meestal voor 1 persoon en vaak ook al op speciale kindergedeeltes. Soms zijn hiervoor afwijkende regels voor de afmetingen van de stenen en gedenktekens. Behalve kosten voor het grafrecht vaak ook voor onderhoud van het monument (soms hoger dan het grafrecht). Ook een vergunning voor het plaatsen van een steen kost vaak geld. Ook zijn er kosten voor het openen en sluiten van het graf (feitelijke begrafenis).

Familie/eigen graf. Grafrecht voor onbepaalde tijd, meestal 20 jaar, eventuele verlenging mogelijk van 10 jaar. Vaak een onderhoudsplicht (indien onderhoud niet wordt betaald kan het graf worden opgeheven). Meestal voor 2 of 3 personen (de overgebleven plaats(en) zijn voor mensen van dezelfde familie). Graf staat op naam, dus anderen moeten eerst toestemming vragen om erbij geplaatst te worden. Vaak grotere keuze in het monument. Soms kan ook een kelder worden geplaatst of gemetseld. De asbus van een gecremeerd familielid kan worden bijgezet. Op sommige begraafplaatsen is er de mogelijkheid om het graf na verloop van tijd te laten schudden: resten van een eerder overledene worden dieper in hetzelfde graf herbegraven. Nadeel van een gewoon familiegraf: minder vrijheid om een kinderlijk grafmonument te plaatsen.

Het grafmonument komt volgens de wet in ‘juridisch eigendomsrecht’ van de begraafplaats, maar dit heeft verder geen gevolgen omdat u als koper de ‘economisch eigenaar’ blijft. Als u de steen/het monument wilt behouden kunt u dit voor het einde van het grafrecht verwijderen. Lees goed de beheersverordening of beheersreglement na. Zie ook op http://www.uitvaart.nl/ onder juridisch advies vraag 2018.

Als een kind geboren wordt voor 24 weken zwangerschap, is geen verlof tot begraven van de gemeente nodig. Maar je moet wel een `bewijs` hebben dat dit het geval is (dat is geen wettelijk voorschrift, maar de begraafplaats moet zich indekken niet onwettelijk te handelen). U kunt dan een verklaring vragen van een arts of vroedvrouw, dat de zwangerschap van de moeder korter dan 24 weken geleden is aangevangen. Formeel valt dit kind niet onder de wetgeving en mag het bijvoorbeeld in de tuin begraven worden. Let wel dat hier wel goed over nagedacht moet worden. Want wat als u gaat verhuizen? Of in een erger geval, als u gaat scheiden? Of het kind na de geboorte heeft geleefd, 10 minuten of een paar dagen, is niet relevant als het korter dan 24 weken voor de geboorte verwekt is. Ook dan is de Wet op de lijkbezorging niet van toepassing. Op het tijdstip van overlijden wordt er gekeken of de 24 weken voorbij zijn. Enkele voorbeelden: een kind van 23,5 week oud overlijdt binnen 1 dag. Dan zijn geen 24 weken voorbij en is de Wlb niet van toepassing. Maar als dat kind 10 dagen oud wordt, dan zijn wel 24 weken verstreken en zou je de Wlb wel moeten toepassen. Naar de letter van de wet staat het er niet, maar het is wel de strekking. Verder is het dan een theoretische kwestie, omdat de ouders bij een kind dat zo lang geleefd heeft, het toch normaal vinden dat de normale regels van toepassing zijn. Men zal dan ook altijd aangifte doen, eerste van geboorte en later van overlijden en dan is aansluitend het verlof tot begraven of cremeren een automatisme. Als een kind wel levend geboren wordt, maar kort na de geboorte overlijdt, is altijd gewoon de wet van toepassing. Maar je kunt dus ook aan een kind dat na 20 weken levenloos geboren wordt een `normale` begrafenis geven, met een `normaal` graf (of kindergraf). Of een `normale` crematie organiseren.”
(Bron o.a. : Mr. W.G.H.M. van der Putten en Uitvaart.nl)

Rouwbeleving

Rouw van kinderen

Kinderen rouwen ook, hoe klein ze ook zijn. Rouw van kinderen lijkt veel op rouw van volwassenen. Op een paar punten wijkt het echter af. Tot een jaar of twaalf is hun denkproces is nog niet volledig ontwikkeld en snappen ze bepaalde dingen nog niet. Ook denken ze soms mede schuldig te zijn aan het overlijden omdat ze iets stouts gezegd, gedaan of gedacht hebben (magisch denken). Het is belangrijk dit in de gaten te houden. Ze hebben hun gevoelens minder onder controle dan volwassenen en ze houden ook minder rekening met conventies. Dus soms reageren kinderen erg explosief. Anderzijds zijn er ook kinderen die helemaal in hun schulp kruipen en nauwelijks iets laten zien van wat hen bezighoudt. Ze houden daarbij vaak rekening met hun rouwende ouders, willen onbewust hun eigen verdriet daar niet aan toevoegen. Ze zijn ook afhankelijk van de grote mensen om hen heen. Als die hen niet goed voorbereiden, informeren en betrekken dan kunnen kleine kinderen zelf ook niks. Rouw bij kinderen is vaak zichtbaar via het gedrag. ‘Lastig’ gedrag is soms een uiting van verdriet, niet wetende hoe ze die chaos aan gevoelens op een andere manier moeten uiten. Ook zij verliezen veel meer dan hun broer of zusje. Ze verliezen vaak ook hun ouders, althans de ouders zoals zij die kenden en hun vertrouwd waren. De sfeer in het gezin verandert, allerlei vertrouwdheden vallen weg. Soms is er een tijdlang weinig aandacht voor hen. Het is dan belangrijk dat er vertrouwde anderen zijn die de ouders kunnen ondersteunen bij de opvang, zoals de leerkracht op school, een tante of oom of vrienden. De andere kinderen in het gezin kun je als ouder helpen in het rouwproces m.b.v. jeugdliteratuur (literatuurlijst via Ver. Ouders van een overleden kind of In de Wolken).

Meer informatie over rouwen van kinderen:

Jong verlies, rouwende kinderen serieus nemen (over kinderen van 0 tot 12 jaar) Riet Fiddelaers-Jaspers

Over pubers schreef zij ‘Mijn troostende ik. Kwetsbaarheid en kracht van rouwende jongeren.’ Zie ook: www.in-de-wolken.nl en www.rietfiddelaers.nl

Rouw- en verliesbegeleiding:

Als je het gevoel hebt ‘het verdriet niet meer alleen te kunnen dragen’, gewoon niet meer weet hoe het nou verder moet of niet weet om te gaan met je veranderde, nieuwe ‘ik’, kan je therapie of ‘andere’ hulp gaan zoeken. Contacten met lotgenoten kunnen een goede steun zijn, via b.v. Ver. Ouders v.e. Overleden kind http://www.vook.nl/ (zie ook de adressenlijst) of St. Lieve Engeltjes (mailinglist op Internet, http://www.lieve-engeltjes.nl/)

Wet- en regelgeving bij overlijden kind

Wet-en regelgeving
Vanuit juridisch oogpunt zijn er een aantal zaken waarnabestaanden rekening mee moeten houden als hun kind overlijdt. Een aantal zijn hieronder op een rijtje gezet.
• Polisvoorwaarden: bij de meeste verzekeringsmaatschappijen is het kind, indien het binnen 2 of 6 maanden na geboorte overlijdt automatisch meeverzekerd, bij enkelen helaas niet. Doodgeboren kinderen zijn soms helaas niet verzekerd, meestal niet bij een zwangerschapsduur van < 24 weken. Indien men wel is verzekerd, dan bij voorkeur eerst de verzekeringsmaatschappij bellen. Zij kunnen een uitvaartverzorger of men kan in overleg zelf eentje kiezen. Als een‘andere’ uitvaartverzorger is geregeld buiten de verzekeraar om kunnen de kosten hoger uitvallen.

• Na een zwangerschap van >24 weken of van een onbekende duur, maar dan met een gewicht van >500 gr., is wettelijk begraven/cremeren verplicht. Nb een doodgeborene < 24 weken oud, kan dus in het ziekenhuis worden achtergelaten, worden dan meestal met andere kinderen gecremeerd (achterlaten kan evt. ook na> 24 weken zwangerschap. Let op: afscheid nemen zoals bij een uitvaart is dan niet mogelijk, ). Vraag evt. naar de richtlijnen of regeling van het ziekenhuis voor te vroeg geborenen.

• “Indien een baby wordt geboren voor de 24e week zwangerschap kan het kindje wettelijk gezien niet worden ingeschreven in het register bij de burgerlijke stand. (Gelet op het bepaalde in artikel 2, tweede lid, van de Wet op de lijkbezorging valt een vrucht jonger dan 24 weken niet onder de wet, ongeacht of hij/zij na de geboorte nog is blijven leven.) De regels voor het aangeven voor geboorte en overlijden zijn gebaseerd op het Burgerlijk Wetboek en aanpalende regelgeving. Dus het kindje krijgt geen juridische naam, de vader kan het kind niet officieel erkennen. Wat echter wel mogelijk is en voor veel ouders een grote emotionele waarde heeft is dat het kindje bijvoorbeeld wel wordt bijgeschreven in het trouwboekje. Zij kunnen dit zelf doen, maar met een stempel en een paraaf/handtekening van een ambtenaar heeft dit voor de ouders meer waarde. In 1999 is wet veranderd en mochten de ouders een levenloos geboren kind geboren na 24 weken zwangerschap wel een naam geven. Enerzijds heb je een ‘officiële naam’ die bij de burgerlijke stand van een gemeente is ingeschreven; anderzijds laat de wet het toe dat iemand een naam gebruikt die hij zelf wil. Of die iemands ouders willen. Ook de naam die iemand ‘in het maatschappelijk verkeer’ heeft, is legaal. En dat ouders zelf hun kind een naam willen geven en die naam op zijn grafje willen zetten, is dus volstrekt legaal. Daarmee staat het kind gelijk aan elke andere inwoner van Nederland die een roepnaam heeft! ”

• Tegenwoordig wordt vaker het advies gegeven toch een afscheidsceremonie te gaan verzorgen. Dit kan bijdragen aan de verwerking van het verlies. Als het kind jonger is dan 24 weken, is géén verlof tot begraven van de gemeente nodig. Maar je moet wel een `bewijs` hebben dat dit het geval is (dat is geen wettelijk voorschrift, maar de begraafplaats moet zich indekken niet onwettelijk te handelen). Verklaring gynaecoloog/verloskundige met zwangerschapsduur is nodig indien het kind gewoon begraven of gecremeerd gaat worden (dat de zwangerschap van de moeder korter dan 24 weken geleden is aangevangen). “Formeel valt dit kind niet onder de wetgeving en mag het bijvoorbeeld in de tuin begraven worden. Of het kind na de geboorte heeft geleefd, 10 minuten of een paar dagen, is niet relevant als het korter dan 24 weken voor de geboorte verwekt is. Ook dan is de Wet op de lijkbezorging niet van toepassing.Op het tijdstip van overlijden wordt er gekeken of dán 24 weken voorbij zijn. Enkele voorbeelden: een kind van 23,5 week oud overlijdt binnen 1 dag. Dan zijn geen 24 weken voorbij en is de Wlb niet van toepassing. Maar als dat kind 10 dagen oud wordt, dan zijn wel 24 weken verstreken en zou je de Wlb wel moeten toepassen. Naar de letter van de wet staat het er niet, maar het is wel de strekking. Verder is het dan een theoretische kwestie, omdat de ouders bij een kind dat zo lang geleefd heeft, het toch normaal vinden dat de normale regels van toepassing zijn. Men zal dan ook altijd aangifte doen, eerste van geboorte en later van overlijden en dan is aansluitend het verlof tot begraven of cremeren een automatisme. Als een kind wel levend geboren wordt, maar kort na de geboorte overlijdt, is altijd gewoon de wet van toepassing. Maar je kunt dus ook aan een kind dat na 20 weken levenloos geboren wordt een `normale` begrafenis geven, met een `normaal` graf (of kindergraf). Of een `normale` crematie organiseren. ”

(bron: Mr. W.G.H.M. van der Putten van Uitvaart.nl)

Algemene tips bij overlijden van een kind

Algemeen

Hieronder staan een aantal algemene tips en adviezen.

Informeer bij Grafzorg Nederland, zij maken het mogelijk de termijn van een graf voor een hele lange periode te regelen. Advies grafrecht/huur: minimaal 30 jaar zou wenselijk zijn, zo lang je leeft wil je naar het graf van je kind kunnen gaan. Bovendien zijn bij een langere huur alle kosten in 1x fiscaal aftrekbaar (onderhoudskosten en verlengingen zijn anders nooit meer fiscaal aftrekbaar) Begrafeniskosten vallen onder ziektekosten.
Bij een verongelukt kind (buitenland) kan de kist verzegeld zijn teruggekomen, men kan dan adviseren de kist niet meer te openen. Zelf toch afscheid nemen van je kind, moet mogelijk worden gemaakt. Misschien blijft anders later het ongeloof of het kind echt wel in de kist heeft gelegen.
Het (laten) maken van foto’s en een video kan in eerste instantie onnodig of luguber lijken, vaak ervaren nabestaanden delen van de ceremonie e.d. als in een roes. Het later herbeleven van de ceremonie kan bijdragen aan de verwerking. Zeker voor andere kinderen.
Bij vermissing van een kind kan het ook belangrijk zijn om na een bepaalde tijd toch een afscheidceremonie te gaan houden. Ook al is er nog de hoop dat het kind ooit terug zal keren. Alleen al voor de rouwverwerking kan dit helpen.
Bij overweging verstrooiing as na crematie: maak gebruik van de bedenktijd (½-1 jaar), in verloop van tijd kan de mening gaan veranderen.
Bij spijt na verstrooiing: alsnog urnengraf, nis in columbarium of gedenkplaatje bij verstrooiingsveld als herdenkingsplek maken.
Wees voorbereid op brieven/bezoeken van vertegenwoordigers van natuursteenbedrijven, maak bezwaar.
Helaas gaat reclame gericht aan of bestemd voor het kind vaak ook gewoon door.
Vraag evt. aan de uitvaartverzorger om een nagesprek/evaluatie om zo door te nemen wat wel of wat niet naar wens is verlopen. Als niet alles naar wens is gegaan, kan dit gesprek bijdragen aan toch een positief gevoel achteraf. Sommige uitvaartverzorgers (vooral die niet zijn aangesloten bij een verzekeringsmaatschappij), bieden dit tegenwoordig zelf aan.
Ter informatie: bij aanvraag van een nieuw paspoort bij de gemeente kan er gevraagd worden welk(e) kind(eren) er moet(en) worden bijgeschreven. Er staat helaas niet op hun computerscherm welk kind is overleden.

Persoonlijke afscheid nemen van je overleden kind

Op een persoonlijke wijze afscheid nemen van je overleden kind

Op deze pagina staat informatie over het afscheid nemen en de uitvaart regelen van een kind zoals een wensenlijst die u kunt gebruiken voor het regelen van de uitvaart. De wensenlijst is te gebruiken door ouders die de ondersteuning hebben van een uitvaartverzorger of het zelf met behulp van familie en/of vrienden willen gaan organiseren. Daarbij kunnen zij deze lijst als richtlijn voor hun wensen voor de uitvaart gebruiken. Door de persoonlijke tips kan de wensenlijst een steuntje in de rug zijn in deze moeilijke tijden.

Er is onder de andere kopjes en pagina’s veel informatie te vinden over uitvaarten in het algemeen, dus ook voor volwassenen.

Gespecialiseerde bedrijven in kinderuitvaarten

Een pagina met links naar verschillende bedrijven en organisaties op uitvaartgebied, kunt u vinden op de pagina van kindermandjes.nl . Een aantal van deze bedrijven hebben speciale aandacht voor kinderuitvaarten. Met deze informatie kunnen ouders de uitvaart (grotendeels) via het internet zelf regelen (of met familie en vrienden). Begeleiding door een uitvaartverzorger blijft wenselijk omdat zij veel ondersteuning kunnen geven en ouders minder ‘moeten’ regelen en organiseren. In samenspraak is er vaak veel mogelijk dat ouders zelf kunnen doen. Zonder uitvaartverzekering kunt u voor het begeleiden van de uitvaart ook een uitvaartverzorger vragen. Een (particuliere) uitvaartverzorger kan men soms per basispakket of onderdeel inschakelen en ook per onderdeel of soms per uur betalen. Alleen voor ouders die van familie en/of vrienden hulp krijgen of ouders die geen andere keus hebben is een uitvaart geheel zonder de begeleiding van een uitvaartverzorger mogelijk.