Conflicten en ruzie binnen familie of vriendenkring

Wanneer een dierbare sterft zijn er soms al conflicten binnen de familie of vriendenkring. Soms worden ze sterker door bijvoorbeeld ruzie over de erfenis of de opdracht van de uitvaart. Onder het kopje ‘kosten uitvaart’, staat meer informatie over wie de uitvaart moet gaan bekostigen in geval er geen verzekering is afgesloten of niet voldoende (spaar)geld voorhanden is. Want ook al is iemand geen erfgenaam, dan kan er wel om een bijdrage worden gevraagd. Als bij een overlijden van een van de ouders een van de kinderen de opdracht op zich neemt, moeten de anderen wel meebetalen als er een tekort is aan financiën. Ex-partners moeten bijdragen als hun ex-partner is komen te overlijden bij een tekort. Daarom zou het mogelijk moeten zijn om ook in geval van een conflict over de kosten van de uitvaart, de begroting, samen tot overeenstemming te komen. Kijk naar het gezamenlijke beschikbare budget en maak op basis daarvan keuzes.

Het is door de emoties vaak moeilijk om op een ‘juiste’ manier met dit soort conflicten om te gaan. Mocht u er bijvoorbeeld bij de organisatie van de uitvaart zelf niet uit kunnen komen kunt u overwegen om en mediator in te schakelen. Zo is er voor beide partijen ruimte om afscheid te nemen en te rouwen. Er zijn maar een paar dagen om van een dierbare afscheid te nemen, u kunt dit nooit weer overdoen. Realiseert u zich dit alstublieft voordat u beslissingen neemt die u later niet ongedaan kunt maken.

In enkele gevallen kan de ruzie of onenigheid zo hoog oplopen dat een persoon de toegang tot de uitvaartdienst wordt verboden.

Ruzie binnen familie of vriendenkring.

Als de overledene zelf met nadruk heeft aangegeven dat een bepaalde persoon niet aanwezig mag zijn is het logisch dat hieraan gevolg wordt gegeven. Maar indien de overledene zelf een goed contact had met de betreffende persoon is het belangrijk om op dat moment een compromis te sluiten. U kunt dan wellicht afspreken dat de persoon voor of na de dienst afscheid mag komen nemen. U kunt ook overwegen om de naam van de begraafplaats door te geven en de locatie zodat u de ander in de gelegenheid stelt om zelf afscheid te nemen.

Echtscheiding en ex-partners

In deze tijd zijn er veel echtparen gescheiden, gelukkig gaan sommige ex-partners ook wel op vriendschappelijke wijze met elkaar om. Soms wil de nieuwe partner echter niet dat de ex-partner aanwezig is bij de afscheidsdienst. Het is wel belangrijk om de ander wel de gelegenheid te geven om afscheid te nemen, handelt u dan naar wens van de overledene en eventuele kinderen. U hoeft natuurlijk niet tijdens uw eigen afscheidsdienst de ex-partner deel te laten nemen, maar u kunt ook in dit geval hem of haar voor of na de dienst even de gelegenheid geven om afscheid te nemen. Of u kunt ervoor kiezen om in geval van opbaring in een rouwcentrum de ex-partner daar op een bepaald tijdstip uit te nodigen. Indien er gezamenlijke kinderen zijn van de overleden persoon en de ex-partner is dit vooral voor de kinderen aan te bevelen. De kinderen hebben het nodig om ook bij hun andere ouder te kunnen praten over het afscheid en het verlies.

Afscheid nemen, opbaren

Afscheid nemen, waar moet u allemaal over nadenken in de periode rond het overlijden?

  • Beslissen of u in het ziekenhuis of thuis afscheid wilt nemen indien deze keuzemogelijkheid er is.
  • Als de persoon onverwacht in ziekenhuis is overleden zonder aanwezigheid van de nabestaanden, is het mogelijk om alsnog naar het ziekenhuis te gaan om daar alsnog afscheid te nemen.
  • Bij het overlijden aanwezig zijn om afscheid te nemen of niet (indien mogelijk). Laat evt. kinderen ook afscheid nemen. Anders geloven misschien niet dat de persoon er echt niet meer is, of ze hadden nog iets willen zeggen.
  • Als persoonlijk afscheid nemen niet mogelijk was, probeer dan toch op een of andere manier afscheid te nemen door alle wel tastbare zaken te verzamelen, in je op te nemen voor de herinnering, zoals een haarlok of een kledingstuk.
  • Gewoon vragen als u even alleen wilt zijn bij de overledene (of met hulpverlening, familie of vrienden) en/of andere familieleden/vrienden nog afscheid wilt laten nemen (indien mogelijk). Er is ook speciale stervensbegeleiding mogelijk.
  • Foto’s of een film (laten) maken, kan ook na het overlijden. Tip: 2 fototoestellen: kleur zwart/wit of sepia (voor een zachter uiterlijk).
  • Een afdruk van hand of voet (met verf of van gips), of masker (laten) maken of haarlokje afknippen of vragen om te bewaren.
  • Bij een verongelukt persoon is soms toch het mogelijk een of meerdere lichaamsdelen te zien of aan te raken, ook indien het gehele lichaam niet meer toonbaar zou zijn. Het lichaam kan dan gedeeltelijk ontbloot worden. Indien het echt niet mogelijk is om afscheid te nemen van het lichaam, verzoek dan om ander ‘bewijs’ van het overlijden zoals kledingstukken en/of sieraden dat u kunt zien en/of aanraken.
  • De laatste verzorging, zelf doen, of met iemand samen (die aanwijzingen kan geven), of laten doen. Voor het wassen kunt u speciale schalen gebruiken, met b.v. rozenwater o.i.d. Daarna kunt u het lichaam insmeren met etherische oliën bodylotion. Vergeet niet de lippen in te smeren met vaseline, dit gaat uitdroging tegen.
  • Bij de laatste verzorging, het zogenaamde ‘afleggen’ is het soms nodig om handschoenen te dragen vanwege mogelijke bacteriën en mogelijke lichaamsuitscheiding. Tegenwoordig voldoet incontinentiemateriaal goed voor het ‘afsluiten’ van de lichaamsopeningen. Het verzorgen omvat verder ook het sluiten van de ogen, eventueel met speciale oogkapjes (soort lenzen, die onder de oogleden worden aangebracht). Er zijn vochtabsorberende zakjes die achter in de neus en keelholten kunnen worden aangebracht om vochtverlies tegen te gaan. Wanneer u de overledene aantreft met een open mond kunt u de mond voorzien van een kinsteun om de mond te sluiten. Het is ook wel eens gebruikelijk om de mond te sluiten met huidlijm of een hechting. Als u dit soort ‘gebruikelijke praktijkverzorging’ niet wenst is het verstandig om dit duidelijk aan te geven. Het haar kan na de verzorging worden bespoten met wat haarlak om statische elektriciteit tegen te gaan. De nagels kunt u het beste knippen met een nagelknipper.
  • U kunt zelf de overledene in doek/wade, mand of kist leggen. Eventueel met toevoeging van geurpoeder.
  • Vanuit het ziekenhuis kunt u de overledene zelf naar mortuarium of huis brengen (Akte van Overlijden nodig).
  • Wilt u wel of geen toestemming voor de sectie/obductie (lijkschouwing)geven? Compleet of zonder schedelobductie? (Het is belangrijk om hier goed over na te denken. Misschien wilt u niet dat men aan uw dierbare zit, later beseft u pas het belang hiervan. Denk b.v. aan mogelijke erfelijke aandoeningen, voor evt. andere kinderen of voor een mogelijke nieuwe zwangerschap. Overledene is hiervoor meestal een dagdeel weg, ook uitslag vergt tijd).
  • Geeft u wel of geen toestemming orgaan-/weefseldonatie? Heeft de overledene hierin zelf al keuze gemaakt? (Een donatie kan pas plaatsvinden nadat hersen- of hartdood is vastgesteld). Het is niet mogelijk om bij een hersendode donor bij het uitschakelen van beademingsapparatuur aanwezig te zijn. Dit is dus een hele moeilijke, persoonlijke beslissing. U kunt wel het leven een ander redden.
  • Wel of geen thuiszorg na overlijden (hoe opvang evt. kinderen).
  • In geval van ziekenhuis: bedkaartje, CTG strook (evt. cassetteopname hartslag), daglijst, echo’s meevragen.

Opbaren overledene

  • Keuze maken over de kleding, het kapsel en de sieraden evt. foto als voorbeeld gebruiken. Wilt u de overledene nog laten dopen en/of zalven?
  • U kunt persoonlijke voorwerpen bij of in de kist plaatsen (kan mee in het graf/bij de crematie), of een foto op of bij de kist.
  • Wilt u een rouwaltaar maken?
  • U kunt een gedachtenis doos maken: condoleancegasten hierin spulletjes zoals foto’s, brieven, souvenirs laten doen. Deze doos kunt u daarna meenemen naar de dienst en daar de overige gasten hetzelfde laten doen (hierom vragen in rouwkaart). De complete doos kan bewaard worden door de nabestaanden of mee worden gegeven aan de overledene. Zie inmiddels ook de site www.condoleancebox.nl om kant en klaar te bestellen. Ook is het mogelijk om middels een retoursysteem condoleancekaartjes mee te sturen met de rouwbrief. Men kan dan thuis de tekst invullen en meenemen naar de dienst of terugsturen als ze niet kunnen komen. Zie: www.memoriesoflife.nl .
  • Een tekening (b.v. van kind), gedicht of afscheidsbrief meegeven.
  • Er is een speciaal steuntje te verkrijgen die onder de kin geplaatst kan worden om te voorkomen dat de mond open valt. Soms gebruiken ze ook (onzichtbare) huidlijm.
  • Liefst kleding gebruiken van natuurlijke en ademende materialen. Onnodige kleding zoals schoenen liever achterwege laten, overledenen mogen niet worden gekleed in kleding en schoenen die geen zuurstof doorlaten (zoals rubber).
  • De overledene thuis opbaren of in uitvaartcentrum/ziekenhuis (evt. niet de volle 6 dagen thuis maar gedeeltelijk: 2 dagen?).
  • Is er ruimte voor kinderen om afscheid te nemen of te spelen? Vaak willen ze de overledene wel graag zien. Ze kunnen bijvoorbeeld iets maken om bij de kist te zetten. Of ze kunnen iets voorlezen of van Lego of blokken een toren bouwen: het symbolische trapje naar de hemel of het luchtkasteel van de engeltjes.
  • Thuis opbaren, waar? in eigen slaapkamer/eigen bed? of in bed van Thuiszorg
  • Vertel een kind, als het de overledene wil aanraken dat het lichaam koud en hard aanvoelt en niet meer beweegt. Thuis is wel een koeling nodig: koeltafel (op stroom, maakt geluid) of kleine losse elementen (wel steeds vervangen). Bij heel warm weer gordijnen/ramen dicht in de kamer (tegen insecten), wierook of versgemalen koffie helpt tegen de luchtjes.
  • Uitvaartcentrum: kiest u er een bij de begraafplaats/crematorium of dicht bij huis? U kunt de kamer zelf verder aankleden. Is er een mogelijkheid om zelf eigen muziek mee te nemen? (Sommige kamers worden alleen bij bezoek gebruikt, sommige kamers kan je 24 uur per dag bezoeken en ook zelf aankleden). Wilt u wel of geen condoleance bezoek, wat zijn de bezoektijden? Koffie en/of thee? Wilt u zelf iets meenemen voor bij de koffie/thee, dan moet u vaak wel extra personeelskosten betalen.
  • Kiest u een standaard condoleance register, of een boekje/schrift met persoonlijke notities van bezoekers. Losse kaartjes in een mooie doos, voor een laatste groet aan de overledene is een mooi alternatief.
  • Voor kinderen kunt u viltstiften (laten) neerleggen en een boek, schrift of Poëzie album.

Websites en telefoonnummers

STERVENSBEGELEIDING


AKTE VAN OVERLIJDEN/GEMEENTE

RITUEELBEGELEIDING

ORGAAN- EN WEEFSELDONATIE

  • Stichting Orgaan- en Weefseldonorvoorlichting, Postbus 500, 3440 AM Woerden, Informatielijn 0900-8212166 (werkdagen (Behartigt en verzorgt de “dagelijkse- voorlichting aan het algemene publiek over alle aspecten van orgaan- en weefseldonatie) http://www.donorvoorlichting.nl/ info@donorvoorlichting.nl

Liedje

Liedje

Bij Stichting Iriza zijn CD’s te bestellen speciaal voor kinderen. Voor meer info: www.iriza.nl

Peuteren.nl heeft KSK Productions, Wieteke van Dort, Tom Pearce, Hans Meijer en muziekstudio The Box bereid gevonden – geheel belangeloos, maar vol enthousiasme en overtuiging – speciaal voor onze engeltjes een liedje uit te brengen.
Een uniek concept wat is uitgewerkt tot een prachtig resultaat. Toch hoor jij er altijd bij is een liedje speciaal geschreven voor baby’s die voor, tijdens of vlak na de bevalling alweer afscheid van ons moeten nemen. Omdat zij op geen enkele wijze willen verdienen aan dit grote verdriet, is dit liedje gratis (legaal) bij hun te downloaden.

http://www.peuteren.nl/afscheid/muziek_afscheid_baby.php

http://www.peuteren.nl/formulieren/Songtekst_toch_hoor_jij_er_altijd_bij.pdf