Uitvaartrituelen voor kinderen/mensen met een verstandelijke beperking

Indien een volwassene of kind met een verstandelijke beperking komt te overlijden is er regelmatig sprake van een verblijf in een gezinsvervangend tehuis of een medisch (kinder)dagverblijf. De mensen/kinderen van dit tehuis of dit verblijf maken onderdeel uit van het leven van het overleden kind/ de volwassene zoals ook de ‘echte gezinsleden’. Daarom is het belangrijk dat hiermee rekening wordt gehouden bij het opbaren en de uitvaartdienst van de overledene. Voor mensen met een verstandelijke beperking is er extra aandacht nodig in de vorm van speciale rituelen. Uitgebreide verhalen zeggen vaak niet zoveel als plaatjes en tekeningen of liedjes. In het .pdf bestand van de site www.lkng.nl ‘Kun je uit de hemel vallen’ staan diverse tips hoe om te gaan met de verschillende ontwikkelingsniveaus van mensen met verstandelijke en sociaal-emotionele beperkingen. Zie: http://www.lkng.nl/documenten/producten/brochure_KunJeUitDeHemelVallen.pdf

Voor mensen die meer over dit onderwerp willen lezen, is  Ik mis je zo, een werkboek in een mooie opbergmap. Cliënten kunnen met een werkboek aan de slag om het overlijden van een vriend of familielid te verwerken. Het werkboek bestaat uit werkbladen die (samen met begeleiders) ingevuld kunnen worden door middel van tekeningen en de verhalen van de cliënt zelf, maar ook door het plakken van de bijgeleverde foto’s en plaatjes. Wanneer de cliënt met het werkboek aan de slag gaat, wordt het een herinneringsboek. Bij Ik mis je zo zit een handleiding voor begeleiders. In deze handleiding wordt kort aandacht besteed aan de manier waarop mensen met een verstandelijke beperking een overlijden beleven. De schrijvers richten zich voornamelijk op begeleiders (de voorbeelden hebben ook op hun handelen betrekking), maar de tips zijn ook bruikbaar voor familieleden.

‘Ik mis je zo’

Auteurs: Riet Fiddelaers-Jaspers en Hennie van Schooten (2005) Uitgeverij: Damon, Budel Bestelnummer: 620 1 (rechtstreeks bij uitgeverij Damon: telefoon 0495- 499 319)

Het boek Dood en sterven in het leven van mensen met een verstandelijke handicap van Erik Bosch is ook een aanrader. Onderwerpen als rouw, het belang van visualiseren en concretiseren, rituelen en stervensbegeleiding komen hierin aan bod. De centrale vraag die Bosch daarbij stelt is steeds: Welke beleving heeft deze persoon als het gaat om dood en sterven? En hoe doen we daar zo goed mogelijk recht aan? Dit boek zou beschikbaar moeten zijn voor alle begeleiders die te maken hebben met het overlijden van cliënten.

‘Dood en sterven in het leven van mensen met een verstandelijke handicap’

Auteur: Erik Bosch (1996), 3e druk 2003 Uitgeverij: Nelissen, Baarn ISBN: 90 244 1364 8 Petra Joosse, orthopedagoog

Nog meer informatie is te vinden op: http://www.palliatief.nl/LinkClick.aspx?fileticket=gKZ%2B57VT7ZI%3D&tabid=2184&mid=6608

Uitvaartverzorger met speciale aandacht voor mensen met een verstandelijke beperking:

http://www.nellianenanna.nl Regio Groningen. Persoonlijke uitvaartverzorging, met speciale aandacht voor kinderuitvaarten en mensen met een verstandelijke en/of meervoudige beperking 050-5776865