Juridische wetenswaardigheden

Wet- en regelgeving

Vanuit juridisch oogpunt zijn er een aantal zaken waar nabestaanden rekening mee moeten houden als hun dierbare overlijdt. Een aantal zijn hieronder op een rijtje gezet.

  • Verklaring van overlijden nodig (afgegeven door arts) en CBS (B) formulier, voor aangifte bij de Burgerlijke Stand. Hiermee wordt de Akte van overlijden opgemaakt, dit mag door de directe nabestaanden zelf worden gedaan. Van de gemeente ontvangt men dan een Verlof tot begraven of cremeren. Dit is wettelijk nodig om de overledene te kunnen laten begraven of cremeren. Indien de nabestaanden zelf geen aangifte willen doen, de papieren in het ziekenhuis achterlaten voor de (plaatselijke) uitvaartondernemer.
  • Op deze site van de overheid staat informatie van een aantal organisaties waarmee u te maken krijgt vanwege het overlijden van uw dierbare: http://overlijden.overheid.nl/Overlijden/webapp?reset-current-instrument=true&reset-current-concept=true
  • Kijk goed naar de statuten of leveringsvoorwaarden bij een lidmaatschap van een Uitvaartvereniging (zoals ‘De Laatste Eer’, ‘Memento Mori’  ‘Draagt elkanders lasten). Vaak heeft men een lidmaatschap voor een basispakket en zijn NIET alle kosten gedekt. Als men gebruik wil maken van een andere uitvaartverzorger zal men geen geld gaan uitkeren omdat het pakket meestal op basis van ‘diensten’ is. Men kan dan vragen om bijv. het rouwvervoer, de dragers, advertentie en kaarten te laten verzorgen uit het basispakket en de ceremonie/dienst laten doen door de ‘eigen’ gekozen uitvaartverzorger. (Natuurlijk moet men deze uitvaartverzorger dan wel zelf betalen.) Zo wordt toch gebruik gemaakt van het pakket waarvoor jaren is betaald, maar krijgt de uitvaart wel de gewenste uitvaartverzorger voor de persoonlijke inbreng.
  • Kijk goed naar de polisvoorwaarden van de Uitvaartverzekering, wat voor soort verzekering is het en wat is wel/niet gedekt: bij de meeste verzekeringsmaatschappijen is een kind, indien het binnen 2 of 6 maanden na geboorte overlijdt automatisch meeverzekerd, bij enkelen helaas niet. Doodgeboren kinderen zijn soms helaas niet verzekerd, meestal niet bij een zwangerschapsduur van < 24 weken.
  • Indien men wel is verzekerd, dan bij voorkeur eerst de verzekeringsmaatschappij bellen. Zij kunnen een uitvaartverzorger sturen of men kan in overleg zelf eentje kiezen. Als een andere uitvaartverzorger is geregeld buiten de verzekeraar om kunnen de kosten hoger uitvallen.
  • Er zijn twee soorten verzekering: Natura of Kapitaal’/Sommen/koopsompolis. Bij een Naturaverzekering kunnen er soms achteraf nog zaken verrekend worden, zij gaan meestal uit van een ‘basispakket’, kijk dus goed wat daar wel/niet onder valt. Bijv. bij een groter aantal kaarten, een grote advertentie, een speciale ontworpen grafsteen en/of plaat en andere speciale wensen, kan het zijn dat er bijbetaald moet worden. Maar door de nabestaanden nog te betalen advertentie en bloemen kunnen soms later ook (gedeeltelijk) verrekend worden met bedankkaarten of een herdenkingsplaatje. Hiervoor moeten de nabestaanden dan alsnog de rekeningen naar de verzekeringsmaatschappij toesturen. Bij een ‘kapitaal/ sommen’/ ‘koopsompolis’ of deposito komt geld beschikbaar na het overlijden van de verzekerde en mag alleen voor de uitvaart worden gebruikt.
  • Wensen en diensten kunnen rond of na het tijdstip van overlijden worden ingevuld, en helemaal up-to-date zijn. Er zit een aantrekkelijk fiscaal aspect aan een kapitaalverzekering. In box III (rendementsheffing op eigen vermogen) geldt een extra vrijstelling voor het verzekerde kapitaal, die elk jaar wordt geïndexeerd. Bron: http://www.uitvaart.nl/index.php?s_page_id=398 (Let op: Een overlijdensrisicoverzekering is een inkomensverzekering, u betaalt er niet de uitvaart mee.)
  • Contract uitvaartverzorger: vraag altijd een prijsopgave en vraag aan verzekeringsmaatschappij wat hiervan wel/niet wordt gedekt. Het gebeurt regelmatig dat men na afloop een geschil krijgt over de kosten (meestal met verzekeringsmaatschappij). Na ondertekening is in geval van ontevredenheid het nog mogelijk het contract te ontbinden, dan moeten wel de gemaakte onkosten vergoed worden. De uitvaartverzorger heeft dan al wel diensten verricht. Zie voor een richtlijn van de prijzen: http://www.uitvaart.nl/index.php?s_page_id=41
  • De persoon die het opdrachtformulier van de uitvaartverzorger invult onder ‘contactpersoon en correspondentieadres’, is de opdrachtgever en moet ook betalen indien de verzekering of erfenis niet alles dekt. Ook als er sprake is van meerdere erfgenamen, de uitvaartverzorger hoeft niet persoonlijk elk ‘deel’ te gaan innen bij de verschillende nabestaanden, zie ook: Zie ook: www.uitvaart.nl/advies_juridisch_1_8762.html
  • Keurmerk Uitvaartverzorging (bron: uitvaart.nl)
    Sinds april 2007 is er een zogenaamd Keurmerk Uitvaartverzorging. Aanleiding voor de ontwikkeling van dit keurmerk vormden enkele incidenten met slechte dienstverlening die de branche in 2004 negatief in de landelijke pers brachten. Uitvaartondernemers met een keurmerk voldoen aan 5 keurmerknormen:
  1. Heldere afspraken vooraf over uitvoering en kostenbegroting
  2. Organisatie primair proces
  3. Professionalisering medewerkers
  4. Klachtenafhandeling
  5. Klanttevredenheidsonderzoek
  • Voor meer informatie over het Keurmerk Uitvaartverzorging, zie http://www.uitvaartkeurmerk.nl/.
  • Indien men kan aantonen niet vermogend te zijn (in de periode van het overlijden), kan de sociale dienst bijspringen in de kosten van de uitvaart (bijzondere bijstand), dit dient meestal later terug betaald te worden door bijv. de kinderen.
  • Wet op lijkbezorging. Het is nu niet meer verplicht om in een kist begraven of gecremeerd te worden, mits de persoon maar volledig toegedekt kan worden. Bij een crematie is wel een onderplank nodig. (Elke overledene krijgt een vuurvast steentje met een registratienummer voor het cremeren, dit steentje gaat ook mee de asbus in ter identificatie, dit hoeft wettelijk niet meer). Meer informatie over de nieuwe Wet op de Lijkbezorging is te vinden op: http://www.uitvaart.nl
  • Na een zwangerschap van >24 weken of van een onbekende duur, maar dan met een gewicht van >500 gr., is wettelijk begraven/cremeren verplicht.
  • Het begraven/ cremeren moet minimaal na 36u, maximaal na 6 dagen na het overlijden gebeuren. Of na toestemming burgemeester is er soms 1-2 dagen uitstel mogelijk.
  • Kist en de bekleding, wade of hoes moet voldoen aan een aantal milieu eisen. Deze eisen zijn o.a. te vinden op Internet, zoek op www.uitvaart.nl naar: Lijkomhulselbesluit 1994.
  • Sinds 1998 is het wettelijk toegestaan om zelf as te verstrooien. Niet overal in Nederland, zie de gemeentelijke verordening. De meeste gemeenten voeren een heel liberaal beleid: het mag (bijna) overal. Alleen niet midden op een verharde weg, op een mestvaalt of een kinderspeelplaats, dus niet op plaatsen waar de as niet op natuurlijk wijze de grond in kan dringen of op `onwaardige plaatsen` of daar waar anderen er onbedoeld mee in contact kunnen komen. Ook moet er toestemming zijn van de eigenaar van de grond. Bron o.a. : Mr. W.G.H.M. van der Putten en Uitvaart.nl
  • Uitvaartkosten zijn niet meer aftrekbaar van de belasting. Vraag de belastingdienst naar de actuele mogelijkheden. www.belastingdienst.nl
  • Bij een overlijden in het buitenland kunt u meer informatie vinden op de site: http://www.minbuza.nl/nl/Producten_en_Diensten/Calamiteiten/Overlijden

Belasting en erfenis

Belastingdienst/erfenis

Voor de overledene moet de laatste belastingaangifte voor de inkomstenbelasting (IB) gedaan worden. Het is handig om deze IB-aangifte samen met die van de (fiscale)partner te doen. Na overlijden stuurt de belastingdienst een F-biljet toe (automatisch, als je die het jaar daarvoor ook hebt ontvangen), waarop men kan aangeven na afloop van het kalenderjaar de IB-aangifte van de overledene te willen doen.

Daarnaast kan de nabestaande te maken krijgen met de aangifte van successierechten voor het aandeel in de erfenis. Voor deze aangifte van zogenaamde erfenisbelasting ontvangt men dan een formulier van de belastingdienst. Zo niet, dan is hij/zij verplicht die zelf aan te vragen als men denkt successierechten verschuldigd te zijn. Aangifte vindt in de regel plaats binnen 8 a 12 maanden na het overlijden. Meer informatie: Belastingtelefoon 0800 – 0543, (www.belastingdienst) of (tegen betaling) bij een belastingconsulent.

BTW tarieven in de uitvaartbranche

De uitvaartverzorger is voor het door hem geleverde rouwdrukwerk vrijgesteld van belasting. Voor rouwvervoer is er een BTW tarief van 6%.

Wanneer u een nota krijgt van de uitvaartverzorger zal deze in de meeste gevallen het juiste BTW tarief vermelden. In een enkel geval kan er echter toch een foutje optreden in de nota.

Daarom hieronder de BTW tarieven volgens de Belastingdienst.

Vrijstelling BTW voor begrafenisondernemers

Diensten die kenmerkend en essentieel zijn voor de diensten die een lijkbezorger (hierna: begrafenisondernemer) verricht, zijn vrijgesteld van btw. Dit zijn:

  • de verzorging en opbaring van het lichaam van de overledene
  • de verzorging van de uitvaartplechtigheid
  • het dragen van de lijkkist
  • de teraardebestelling of crematie (inclusief de asverstrooiing)

Een begrafenisondernemer is een ondernemer die een of meer van deze diensten verricht. Als er diensten worden verricht, die een onderdeel vormen van de hiervoor genoemde diensten, dan zijn deze niet vrijgesteld. Dat geldt bijvoorbeeld voor de enkele terbeschikkingstelling van een rouwcentrum.

Ook leveringen van goederen door begrafenisondernemers zijn vrij van btw, als die leveringen in rechtstreeks verband staan met de hiervoor genoemde kenmerkende en essentiële diensten. Dit geldt bijvoorbeeld voor door de begrafenisondernemer geleverde rouwkaarten, die de nabestaanden zelf verzenden. De levering van een grafmonument daarentegen staat in een te ver verwijderd verband met de hiervoor genoemde diensten, zodat de vrijstelling op die levering niet van toepassing is.

BTW tarief 6%:

Het vervoer van personen per schip, het vervoer van personen, bedoeld in artikel 1, onderdelen h, i en j van de Wet personenvervoer 2000, het vervoer met auto’s voor de uitvoering van trouwerijen, begrafenissen en crematies daaronder begrepen, en het vervoer van personen met luchtvaartuigen als de plaats van vertrek en de plaats van bestemming in Nederland liggen, voor zover dat vervoer gebeurt met ballonnen of met luchtvaartuigen die zijn ingericht voor het vervoer van zieken of gewonden.”

Let op!

Diensten door exploitanten van begraafplaatsen en crematoria zijn ook vrijgesteld.

Zie voor de meest actuele informatie: www.belastingdienst.nl

Nalatenschap/erfenis.

Heeft u nog geen bestemming voor uw erfenis? Inkomsten uit nalatenschappen zijn erg belangrijk voor Unicef; ze bieden de mogelijkheid om wereldwijd projecten te financieren die anders niet mogelijk zijn. Voor het opnemen van Unicef in uw testament, bijvoorbeeld door middel van een legaat, kunt u kijken op: http://www.unicef.nl. Hier is ook een brochure te bestellen over dit ondewerp. U kunt ook contact opnemen met medewerker nalatenschappen, mevrouw Els Spijker-Nederpel 070-339333.

Een heel ander goed doel is Het Behouden Huys te Haren (Groningen)., u kunt daar ‘vriend’ worden. Zij helpen mensen met kanker op een heel speciale manier. Ze geven deskundige hulp bij de verwerking van kanker. Kijk maar eens op de site: www.behoudenhuys.nl

Wet- en regelgeving crematoria/begraafplaatsen

Vraag eigenaar (gemeente, kerkbestuur of particulier) begraafplaats of crematorium naar de regels voor de steen, plaat, beplanting of monument. De Beheersverordening begraafplaatsen is af te halen bij de gemeente. Of informeer bij St. Grafzorg Nederland naar de mogelijkheden.

Algemeen huurgraf: 2 of 3 (vreemde) personen boven elkaar, stenen komen dan naast of achter elkaar. Voor een algemeen graf voor volwassenen is meestal alleen een kleine standaard steen mogelijk. Het grafrecht (termijn) is 10 tot (soms ook al) 20 jaar. Algemene kindergraven zijn meestal voor 1 persoon en vaak ook al op speciale kindergedeeltes. Soms zijn hiervoor afwijkende regels voor de afmetingen van de stenen en gedenktekens. Behalve kosten voor het grafrecht vaak ook voor onderhoud van het monument (soms hoger dan het grafrecht). Ook een vergunning voor het plaatsen van een steen kost vaak geld. Ook zijn er kosten voor het openen en sluiten van het graf (feitelijke begrafenis).

Familie/eigen graf. Grafrecht voor onbepaalde tijd, meestal 20 jaar, eventuele verlenging mogelijk van 10 jaar. Vaak een onderhoudsplicht (indien onderhoud niet wordt betaald kan het graf worden opgeheven). Meestal voor 2 of 3 personen (de overgebleven plaats(en) zijn voor mensen van dezelfde familie). Graf staat op naam, dus anderen moeten eerst toestemming vragen om erbij geplaatst te worden. Vaak grotere keuze in het monument. Soms kan ook een kelder worden geplaatst of gemetseld. De asbus van een gecremeerd familielid kan worden bijgezet. Op sommige begraafplaatsen is er de mogelijkheid om het graf na verloop van tijd te laten schudden: resten van een eerder overledene worden dieper in hetzelfde graf herbegraven. Nadeel van een gewoon familiegraf: minder vrijheid om een kinderlijk grafmonument te plaatsen.

Het grafmonument komt volgens de wet in ‘juridisch eigendomsrecht’ van de begraafplaats, maar dit heeft verder geen gevolgen omdat u als koper de ‘economisch eigenaar’ blijft. Als u de steen/het monument wilt behouden kunt u dit voor het einde van het grafrecht verwijderen. Lees goed de beheersverordening of beheersreglement na. Zie ook op http://www.uitvaart.nl/ onder juridisch advies vraag 2018.

Als een kind geboren wordt voor 24 weken zwangerschap, is geen verlof tot begraven van de gemeente nodig. Maar je moet wel een `bewijs` hebben dat dit het geval is (dat is geen wettelijk voorschrift, maar de begraafplaats moet zich indekken niet onwettelijk te handelen). U kunt dan een verklaring vragen van een arts of vroedvrouw, dat de zwangerschap van de moeder korter dan 24 weken geleden is aangevangen. Formeel valt dit kind niet onder de wetgeving en mag het bijvoorbeeld in de tuin begraven worden. Let wel dat hier wel goed over nagedacht moet worden. Want wat als u gaat verhuizen? Of in een erger geval, als u gaat scheiden? Of het kind na de geboorte heeft geleefd, 10 minuten of een paar dagen, is niet relevant als het korter dan 24 weken voor de geboorte verwekt is. Ook dan is de Wet op de lijkbezorging niet van toepassing. Op het tijdstip van overlijden wordt er gekeken of de 24 weken voorbij zijn. Enkele voorbeelden: een kind van 23,5 week oud overlijdt binnen 1 dag. Dan zijn geen 24 weken voorbij en is de Wlb niet van toepassing. Maar als dat kind 10 dagen oud wordt, dan zijn wel 24 weken verstreken en zou je de Wlb wel moeten toepassen. Naar de letter van de wet staat het er niet, maar het is wel de strekking. Verder is het dan een theoretische kwestie, omdat de ouders bij een kind dat zo lang geleefd heeft, het toch normaal vinden dat de normale regels van toepassing zijn. Men zal dan ook altijd aangifte doen, eerste van geboorte en later van overlijden en dan is aansluitend het verlof tot begraven of cremeren een automatisme. Als een kind wel levend geboren wordt, maar kort na de geboorte overlijdt, is altijd gewoon de wet van toepassing. Maar je kunt dus ook aan een kind dat na 20 weken levenloos geboren wordt een `normale` begrafenis geven, met een `normaal` graf (of kindergraf). Of een `normale` crematie organiseren.”
(Bron o.a. : Mr. W.G.H.M. van der Putten en Uitvaart.nl)

Wet- en regelgeving bij overlijden kind

Wet-en regelgeving
Vanuit juridisch oogpunt zijn er een aantal zaken waarnabestaanden rekening mee moeten houden als hun kind overlijdt. Een aantal zijn hieronder op een rijtje gezet.
• Polisvoorwaarden: bij de meeste verzekeringsmaatschappijen is het kind, indien het binnen 2 of 6 maanden na geboorte overlijdt automatisch meeverzekerd, bij enkelen helaas niet. Doodgeboren kinderen zijn soms helaas niet verzekerd, meestal niet bij een zwangerschapsduur van < 24 weken. Indien men wel is verzekerd, dan bij voorkeur eerst de verzekeringsmaatschappij bellen. Zij kunnen een uitvaartverzorger of men kan in overleg zelf eentje kiezen. Als een‘andere’ uitvaartverzorger is geregeld buiten de verzekeraar om kunnen de kosten hoger uitvallen.

• Na een zwangerschap van >24 weken of van een onbekende duur, maar dan met een gewicht van >500 gr., is wettelijk begraven/cremeren verplicht. Nb een doodgeborene < 24 weken oud, kan dus in het ziekenhuis worden achtergelaten, worden dan meestal met andere kinderen gecremeerd (achterlaten kan evt. ook na> 24 weken zwangerschap. Let op: afscheid nemen zoals bij een uitvaart is dan niet mogelijk, ). Vraag evt. naar de richtlijnen of regeling van het ziekenhuis voor te vroeg geborenen.

• “Indien een baby wordt geboren voor de 24e week zwangerschap kan het kindje wettelijk gezien niet worden ingeschreven in het register bij de burgerlijke stand. (Gelet op het bepaalde in artikel 2, tweede lid, van de Wet op de lijkbezorging valt een vrucht jonger dan 24 weken niet onder de wet, ongeacht of hij/zij na de geboorte nog is blijven leven.) De regels voor het aangeven voor geboorte en overlijden zijn gebaseerd op het Burgerlijk Wetboek en aanpalende regelgeving. Dus het kindje krijgt geen juridische naam, de vader kan het kind niet officieel erkennen. Wat echter wel mogelijk is en voor veel ouders een grote emotionele waarde heeft is dat het kindje bijvoorbeeld wel wordt bijgeschreven in het trouwboekje. Zij kunnen dit zelf doen, maar met een stempel en een paraaf/handtekening van een ambtenaar heeft dit voor de ouders meer waarde. In 1999 is wet veranderd en mochten de ouders een levenloos geboren kind geboren na 24 weken zwangerschap wel een naam geven. Enerzijds heb je een ‘officiële naam’ die bij de burgerlijke stand van een gemeente is ingeschreven; anderzijds laat de wet het toe dat iemand een naam gebruikt die hij zelf wil. Of die iemands ouders willen. Ook de naam die iemand ‘in het maatschappelijk verkeer’ heeft, is legaal. En dat ouders zelf hun kind een naam willen geven en die naam op zijn grafje willen zetten, is dus volstrekt legaal. Daarmee staat het kind gelijk aan elke andere inwoner van Nederland die een roepnaam heeft! ”

• Tegenwoordig wordt vaker het advies gegeven toch een afscheidsceremonie te gaan verzorgen. Dit kan bijdragen aan de verwerking van het verlies. Als het kind jonger is dan 24 weken, is géén verlof tot begraven van de gemeente nodig. Maar je moet wel een `bewijs` hebben dat dit het geval is (dat is geen wettelijk voorschrift, maar de begraafplaats moet zich indekken niet onwettelijk te handelen). Verklaring gynaecoloog/verloskundige met zwangerschapsduur is nodig indien het kind gewoon begraven of gecremeerd gaat worden (dat de zwangerschap van de moeder korter dan 24 weken geleden is aangevangen). “Formeel valt dit kind niet onder de wetgeving en mag het bijvoorbeeld in de tuin begraven worden. Of het kind na de geboorte heeft geleefd, 10 minuten of een paar dagen, is niet relevant als het korter dan 24 weken voor de geboorte verwekt is. Ook dan is de Wet op de lijkbezorging niet van toepassing.Op het tijdstip van overlijden wordt er gekeken of dán 24 weken voorbij zijn. Enkele voorbeelden: een kind van 23,5 week oud overlijdt binnen 1 dag. Dan zijn geen 24 weken voorbij en is de Wlb niet van toepassing. Maar als dat kind 10 dagen oud wordt, dan zijn wel 24 weken verstreken en zou je de Wlb wel moeten toepassen. Naar de letter van de wet staat het er niet, maar het is wel de strekking. Verder is het dan een theoretische kwestie, omdat de ouders bij een kind dat zo lang geleefd heeft, het toch normaal vinden dat de normale regels van toepassing zijn. Men zal dan ook altijd aangifte doen, eerste van geboorte en later van overlijden en dan is aansluitend het verlof tot begraven of cremeren een automatisme. Als een kind wel levend geboren wordt, maar kort na de geboorte overlijdt, is altijd gewoon de wet van toepassing. Maar je kunt dus ook aan een kind dat na 20 weken levenloos geboren wordt een `normale` begrafenis geven, met een `normaal` graf (of kindergraf). Of een `normale` crematie organiseren. ”

(bron: Mr. W.G.H.M. van der Putten van Uitvaart.nl)