Een reactie van de heer Mr. W.G.H.M. van der Putten (jurist) op de vraag over het arrest van de Hoge Raad op 25 oktober 2002 over de eigendomskwestie van graven op 7.7.07:

“In iedere gemeente kan men een graf met een uitsluitend recht krijgen. Maar de ene begraafplaats is duurder dan de andere. En een en ander is natuurlijk ook afhankelijk van de termijn. Het arrest van de Hoge Raad ging niet over het grafrecht en schafte dat ook niet af. De Hoge Raad heeft alleen gesteld dat ook hier geldt wat voor alles in Nederland geldt: de eigenaar van de ondergrond is (juridisch) eigenaar van alles wat aard- en nagelvast op die grond wordt geplaatst. Dat geldt net zo goed voor tuinhuisjes, vlaggenmasten, lantaarnpalen etc. als voor grafstenen. Maar dit geldt als er verder niets geregeld is. Men kan via een recht van opstal (of via een grafrecht) iemand anders dan de eigenaar van de ondergrond de zeggenschap over het geplaatste object geven. En bij graven gebeurt dat dus ook altijd.

Het betekent helemaal niets dat een grafmonument eigendom wordt van de begraafplaats op het moment van plaatsing. Je bent het dan als rechthebbende niet kwijt! De rechthebbende is dan een soort van economisch eigenaar en de begraafplaats juridisch eigenaar. Dat heeft alleen gevolgen als het grafrecht eindigt: dan is de rechthebbende verlost van de lasten van het monument maar blijft de begraafplaats de lasten behouden. Die last is, dat hij verantwoordelijk is voor schade als dit monument omvalt en schade aan mens of dier of buurgraf veroorzaakt. Dat komt natuurlijk gelukkig maar zelden voor. En als zoiets zich niet voordoet en het graf wordt geruimd heeft het feitelijk geen enkele betekenis gehad.
Alleen op het moment dat het grafrecht eindigt, kan de eigenaar van de begraafplaats over een steen beschikken alsof hij vol eigenaar is. Maar dat is natuurlijk altijd al zo geweest. Als het grafrecht eindigt, mag de eigenaar van de begraafplaats de grafsteen ruimen en vernietigen. Dat is een eeuwenoude praktijk. In het arrest van de Hoge Raad is alleen keurig juridisch bevestigd wat altijd al, vele eeuwen lang, zo was. Maar de nabestaanden hoeven het grafmonument niet kwijt te zijn, als ze het willen behouden. Ze kunnen het vlak voor het einde van het grafrecht verwijderen en meenemen. Dat staat vaak ook in beheersverordeningen en beheersreglementen van begraafplaatsen..
Mensen moeten helemaal niet schrikken van de juridische situatie. Het kerkhofbestuur kan echt niet zomaar iemands grafmonument weghalen omdat ze juridisch eigenaar zijn, of de tekst veranderen of andere dingen doen. Ze mogen er niets mee. Dat mag alleen de ‘economisch eigenaar’. Geen reden voor schrik of actie.” Zie ook: http://www.uitvaart.nl/jurist
(juridische vraag nr. 2018).

Bekijk daarom goed wat er in het beheersreglement of de beheersverordening hierover is geregeld. U kunt voor het grafadvies of onderhoud bijvoorbeeld ook een organisatie zoals Grafzorg Nederland inschakelen. (www.grafzorg.nl)