Uitvaart alternatieven

Wat zijn de alternatieven voor een uitvaart?
Wat kan er allemaal rondom het afscheid nemen, waar moet men op letten, hieronder een aantal tips:

  • Het is mogelijk een aantal onderdelen zelf te verzorgen. Hierbij kunt u denken aan het aangeven van het overlijden bij de burgerlijke stand, het maken van kaarten, een bloemstuk of het beschilderen van de kist.
  • Het condoleren na de uitvaart kan ook in een gehuurde accommodatie op een speciale locatie. Catering met hapjes en drankjes zoals bier met borrelnoten, tapas of bitterballen of zelfs een high tea kan ook!
  • Een natura-uitvaartverzekering biedt alleen diensten volgens een basispakket of vergoedt alleen een basispakket (en een klein vrij te besteden bedrag). Een graf (begraafplaats of urnengraf) en grafsteen zijn meestal niet inbegrepen. U kunt na de uitvaart nog te maken krijgen met onvoorziene of bijkomende kosten. Het is verstandig om eerst contact op te nemen met de uitvaartverzekering voordat men zelf diensten en/of artikelen bij derden besteld om na te vragen of de polis dit dekt.
  • Wanneer u een uitvaartverzekering heeft, kunt u ook een ‘eigen’ uitvaartverzorger vragen voor het begeleiden van de uitvaart, dit moet u wel eerst afstemmen met de verzekeraar. De kosten kunnen hierdoor soms wel hoger uitvallen, de ‘inkoopkorting’ kan komen te vervallen. Zelfstandige uitvaartverzorgers zijn op zich niet duurder, voordeel is vooral dat u dan meestal te maken heeft met een en dezelfde uitvaartverzorger tijdens zowel het eerste gesprek als de uitvaartdienst zelf.
  • U kunt het beste op zoek gaan naar ondernemers, organisaties die een gespecificeerde offerte kunnen geven, zodat de afspraken duidelijk zijn.
  • Het is belangrijk vooraf te weten wat de uitvaartwensen ongeveer gaan kosten. Een uitvaart kost gauw een paar duizend Euro’s. Nabestaanden kunnen zelf vragen om meer duidelijkheid over de kosten. Vaak is het een kwestie van keuzes maken; wil men de nadruk leggen op de kist, de kaarten of bloemen? Let vooral op de kosten van de advertentie (vooral in de dagbladen), men heeft vaak geen idee dat hier zulke hoge tarieven voor zijn.
  • Er zijn volop nieuwe mogelijkheden op het gebied van rouwdrukwerk. Mooie foto’s of bijzondere afbeeldingen of zelfs een eigen ontwerp zijn ook mogelijk.
  • Een grafsteen, grafmonument, urnengraf of urn kunt u zelf rechtstreeks bij diverse leveranciers kopen, een uitvaartverzorger is hiervoor niet noodzakelijk (voor het onderhandelen en de expertise wel handig).

Alfabetische lijst algemene adressen

Komt u op deze pagina gegevens tegen die niet (meer) kloppen? Wilt u dan zo vriendelijk zijn om dit aan mij te melden zodat ik het kan aanpassen? Alvast bedankt!

Cremeren

Crematorium/asbestemming

  • Cremeren mag ‘overal’ in tegenstelling tot begraven, dus ook in een andere plaats dan de geboorteplaats of laatste woonplaats. (Begraven mag ook in een andere woonplaats, moet alleen apart worden aangevraagd, gaat soms wat moeilijker.)
  • Bloemen (of stukje) mee terug nemen of ze kunnen bijgezet worden in tuin of op balustrade (indien aanwezig).
  • Bijzetting/Asbestemming; columbarium (urn in wand), open of afgedekt met een plaatje. Urn bijzetten graf of urnentuin, met gedenksteen of plaatje of zelf urn maken, of laten maken kan natuurlijk ook, van RVS www.angelsymbols.nl of zelfs van glas.
  • Gedenkplaatje op bank (adoptie, voor onbepaalde tijd) of op boom (adoptie, voor onbepaalde tijd). Bijv. van plexiglas, plankje hout ingebrande/geverfde letters, naambordje in Engelse stijl.
  • Verstrooiing van de as, zie wet- en regelgeving. Op ‘eigen gekozen’ plekje, vraag naar de gemeentelijke verordening (kan erg verschillen). Kind kan ook mee om een plekje uit te zoeken. Op terrein crematorium met of zonder familie? Na een verstrooiing op veld: plaatje op gedenkwand, (afm. www.crematoria-online.nl of www.crematorium.nl overzicht Nederlandse Crematoria (Uitvaart Internet Diensten tel. 058- 21 39 707). Op zee per schip/vliegtuig met of zonder familie? Zelf bootje/krans maken voor de as van takken/bladeren o.i.d., die versieren en zelf laten varen? Vanuit luchtballon, afhankelijk van weersomstandigheden, zie Gouden Gids/Internet voor adressen, vraag van tevoren of het bij deze organisatie kan en waar precies.
  • Bij Westgaarde, www.westgaarde.nl te Amsterdam kan je de as laten verstrooien op de oude Ajax grasmat.
  • As moet wettelijk minimaal 30 dagen in het crematorium blijven staan. Indien je opdracht geeft tot het verstrooien ontvang je ontvang je meestal binnen een mand van het crematorium bericht.
  • In algemene nis ter bewaring voor maximaal 1 jaar, is voor bedenktijd over asbeschikking.
  • Thuis, bijv. in urn speciale plaats in huis (of tuin: mag officieel nog niet). Hiervoor zijn speciale huisurnen, meer mogelijkheden qua vormgeving (minder eisen weerbestendigheid). Deel as in asmedaillon, zie ook http://www.lifegem.nl/ voor echte diamond gemaakt van as. Ook zijn er mini-urnen voor het verdelen van de as onder de nabestaanden.

Zie voor leveranciers voor urnen en urnmonumenten onder het kopje ‘Grafmonumenten‘.

Uitvaart voor mensen met een verstandelijke beperking

Uitvaartrituelen voor kinderen/mensen met een verstandelijke beperking

Indien een volwassene of kind met een verstandelijke beperking komt te overlijden is er regelmatig sprake van een verblijf in een gezinsvervangend tehuis of een medisch (kinder)dagverblijf. De mensen/kinderen van dit tehuis of dit verblijf maken onderdeel uit van het leven van het overleden kind/ de volwassene zoals ook de ‘echte gezinsleden’. Daarom is het belangrijk dat hiermee rekening wordt gehouden bij het opbaren en de uitvaartdienst van de overledene. Voor mensen met een verstandelijke beperking is er extra aandacht nodig in de vorm van speciale rituelen. Uitgebreide verhalen zeggen vaak niet zoveel als plaatjes en tekeningen of liedjes. In het .pdf bestand van de site www.lkng.nl ‘Kun je uit de hemel vallen’ staan diverse tips hoe om te gaan met de verschillende ontwikkelingsniveaus van mensen met verstandelijke en sociaal-emotionele beperkingen. Zie: http://www.lkng.nl/documenten/producten/brochure_KunJeUitDeHemelVallen.pdf

Voor mensen die meer over dit onderwerp willen lezen, is  Ik mis je zo, een werkboek in een mooie opbergmap. Cliënten kunnen met een werkboek aan de slag om het overlijden van een vriend of familielid te verwerken. Het werkboek bestaat uit werkbladen die (samen met begeleiders) ingevuld kunnen worden door middel van tekeningen en de verhalen van de cliënt zelf, maar ook door het plakken van de bijgeleverde foto’s en plaatjes. Wanneer de cliënt met het werkboek aan de slag gaat, wordt het een herinneringsboek. Bij Ik mis je zo zit een handleiding voor begeleiders. In deze handleiding wordt kort aandacht besteed aan de manier waarop mensen met een verstandelijke beperking een overlijden beleven. De schrijvers richten zich voornamelijk op begeleiders (de voorbeelden hebben ook op hun handelen betrekking), maar de tips zijn ook bruikbaar voor familieleden.

‘Ik mis je zo’

Auteurs: Riet Fiddelaers-Jaspers en Hennie van Schooten (2005) Uitgeverij: Damon, Budel Bestelnummer: 620 1 (rechtstreeks bij uitgeverij Damon: telefoon 0495- 499 319)

Het boek Dood en sterven in het leven van mensen met een verstandelijke handicap van Erik Bosch is ook een aanrader. Onderwerpen als rouw, het belang van visualiseren en concretiseren, rituelen en stervensbegeleiding komen hierin aan bod. De centrale vraag die Bosch daarbij stelt is steeds: Welke beleving heeft deze persoon als het gaat om dood en sterven? En hoe doen we daar zo goed mogelijk recht aan? Dit boek zou beschikbaar moeten zijn voor alle begeleiders die te maken hebben met het overlijden van cliënten.

‘Dood en sterven in het leven van mensen met een verstandelijke handicap’

Auteur: Erik Bosch (1996), 3e druk 2003 Uitgeverij: Nelissen, Baarn ISBN: 90 244 1364 8 Petra Joosse, orthopedagoog

Nog meer informatie is te vinden op: http://www.palliatief.nl/LinkClick.aspx?fileticket=gKZ%2B57VT7ZI%3D&tabid=2184&mid=6608

Uitvaartverzorger met speciale aandacht voor mensen met een verstandelijke beperking:

http://www.nellianenanna.nl Regio Groningen. Persoonlijke uitvaartverzorging, met speciale aandacht voor kinderuitvaarten en mensen met een verstandelijke en/of meervoudige beperking 050-5776865

Uitvaartverzorgers

Informatie uitvaartverzorgers

  • De uitvaart verzorgen (evt. via uitvaartverzekering) kan met, maar ook zonder uitvaartverzorger.
  • Na ontvangst van de brochure/lijst met wensen toch de tijd nemen om hier keuzes uit te maken of samen doornemen met uitvaartverzorger.
  • Vraag tijd om na te denken alvorens te beslissen, denk goed na over de keuze tussen begraven of cremeren.
  • Je mag ook zelf kiezen voor een particuliere uitvaartverzorger via b.v. Anderzijds/Netwerkuitvaartvernieuwers (maar dan vallen de kosten soms hoger uit omdat de polis van uw verzekering dan niet alles dekt. Indien u geen uitvaartverzekering heeft kan een particuliere uitvaartverzorger ook wel voordeliger uitvallen, zij zijn in principe niet duurder zoals men soms denkt. Soms hanteren zij een uurtarief of hebben een duidelijke “pakketprijs” en nemen vaak meer tijd om goede voorlichting geven over de verschillende opties. Dit zijn ook vaker vrouwelijke uitvaartverzorgers.
  • Specificatie prijsopgave/rekening vragen, ook offertes vergelijken is een mogelijkheid indien u financieel minder draagkrachtig bent. Ook bij leden van de NUVU bijvoorbeeld geldt een betalingstermijn van 30 dagen, dus ook al bent u in de rouw, u krijgt hiervoor in principe geen uitstel, tenzij u met de ondernemer zelf een andere regeling bent overeengekomen. De uitvaartonderneming is verplicht het burgerservicenummer (vh Sofinummer) van de opdrachtgever van de uitvaart te vermelden op de aanvraag voor begraafplaatsen/crematoria.
  • Dick Koster uitvaartverzorging te Eelde biedt budgetuitvaarten aan: http://begrafenis-crematieverzorging.nl/
  • Een uitvaart regelen via een stichting (lidmaatschap) is ook mogelijk, een voorbeeld hiervan is te zien op: http://www.uitvaartnijverdal.nl/test/Tarieven2007.pdf
  • Keurmerk Uitvaartverzorging (bron: uitvaart.nl)
    Sinds april 2007 is er een zogenaamd Keurmerk Uitvaartverzorging. Aanleiding voor de ontwikkeling van dit keurmerk vormden enkele incidenten met slechte dienstverlening die de branche in 2004 negatief in de landelijke pers brachten. Uitvaartondernemers met een keurmerk voldoen aan 5 keurmerknormen:
  1. Heldere afspraken vooraf over uitvoering en kostenbegroting
  2. Organisatie primair proces
  3. Professionalisering medewerkers
  4. Klachtenafhandeling
  5. Klanttevredenheidsonderzoek

Voor meer informatie over het Keurmerk Uitvaartverzorging http://www.uitvaartkeurmerk.nl/

Adreslijst uitvaartverzorgers

  • www.anderzijds.nl site van het Netwerk Uitvaartvernieuwers. Praktisch alle onderdelen op uitvaartgebied. Hier zijn ook diverse uitvaartverzorgers op alfabet (per plaats) te vinden.
  • www.ave-verum.nl, werkzaam in de regio Velp/Arnhem,lid van het netwerk uitvaartvernieuwers: www.netwerkuitvaartvernieuwers.nl
  • www.basiquitvaarten.nl 070-3080976 Rijswijk. Basis uitvaart, i.s.m. RGU uitvaartzorg.
  • www.brokkingenbokslag.nl/ 023- 5310238 Haarlem. Tevens uitvaartwinkel, rouwvervoer , speciale aandacht voor aanwezige kinderen bij de uitvaart.
  • www.brouwer-uitvaartzorg.nl Uitvaartzorg Brouwer, Hoogezand. Telefoonnummer 0598 399036 info@uitvaartzorg-brouwer.nl
  • www.carolienharrems.nl/ 020- 4713344 Amstelveen
  • www.carlavanderburg.nl/ 050-3186636 Groningen. Geeft inzicht in de kosten van de uitvaart, eventuele noodzakelijke bezuinigingen zijn gezamenlijk te bespreken.
  • www.carlahendriks.nl/ 0318-652735 Ede
  • www.charon-bij-afscheid.nl/ 072-5070477 Gijsje Teunissen heeft o.a. een speciale scheidingswand bedacht waarop foto’s en andere herinneringen gehangen kunnen worden. Later kan dit worden omgebouwd tot een herdenkingskist.
  • www.cocon-afscheid.nl/ tel. 0492046537 of 06-477668957 Beek en Donk zie ook onder stervensbegeleiding
  • www.comes-uitvaartzorg.nl/ Babs Mulder Leeuwarden tel. 058-2162564 comes@planet.nl
  • www.doeat.nl omg. Eindhoven Met speciale aandacht voor kinderen en de dood.
  • www.fiddelaers.nl 040-2260158 Heeze. Alleen wanneer u ons zeer dringend nodig heeft, kunt u het prive-nummer gebruiken: 040-2262559 of 040-2260158 (24-uurs bereikbaarheid. Met speciale aandacht voor kinderuitvaarten.)
  • www.jonauitvaartzorg.nl Sarah Gosens Email: info@jonauitvaartzorg.nl Telefoon: 0575 -511238
  • www.in-de-wolken.nl 040-2260450 Heeze. R. Fiddelaers van ‘In de Wolken’ heeft div. tips voor de kinderen, broertjes en zusjes voor het afscheid nemen.
  • www.kinderuitvaarten.nl/ 0543-550093 of 06-51925464. Mercedes Goud heeft zich gespecialiseerd in kinderuitvaarten.
  • www.kinderuitvaartbegeleiding.nl  Jeannet Admiraal heeft zich gespecialiseerd in kinderuitvaarten. Info@kinderuitvaartbegeleiding.nl 06-39451188 (Noord – en Oost Nederland en Noord Oost polder)
  • www.de-lelie.com/ (0316) 840874 of 0800-STERFGEVAL (0800-7837343) De Lelie Uitvaartverzorging is een jong bedrijf in de regio Rijnwaarden en Zevenaar. Speciale aandacht is er voor kinderen die iemand verliezen, maar ook voor ouders die een kind verliezen.
  • Amsterdam de Passage/V. van Looveren, tel. 020-4635503 e-mail: looveren@xs4all.nl
  • www.lupineuitvaartzorg.nl Voorburg 070-3879808 Lupine uitvaartzorg kan kisten met een eigen fotoprint erop leveren. Heeft ook ideeën voor uitvaartthema’s.
  • www.marinkadehaan.nl tel. 055-5760404 Omg. Apeldoorn, Deventer, Arnhem, Zutphen
  • www.memoriae.nl Email info@memoriae.nl Willemijn Bakx uitvaartverzorging en webwinkel. Boxtel Telefoon 0411-632961 Mobiel 0629-176437
  • www.moniquedegreef.nl Wedde, tel. (0597) 67 18 89 of (06) 143 26 514 ook voor een vrouwelijk draagster team
  • www.nellianenanna.nl 050-3021731 regio Groningen. Nellian Dijkema en Anna Poppink zijn gespecialiseerd in uitvaarten met persoonlijke aandacht. Ook voor kinderen en mensen met een verstandelijke en/of meervoudige beperking.
  • www.peterhenssenuitvaartzorg.nl 033- 45 55 947 Regio Amersfoort (in overleg ook elders)
  • www.rebel-uitvaart.nl Inmiddels is de achtse generatie van de familie hier werkzaam dus de juiste ervaring die in deze branche zo belangrijk is is aanwezig.Huizen. Tel. 035- 525 30 67
  • www.uitvaartconsulente.nl 0593-370111 of 06-51419484 Westerbork Karin van den Bogaard heeft speciale aandacht voor baby uitvaarten. Zij schreef tevens het boek ‘Geen wiegje, geen luiers’ (het vervolg 2003).
  • www.uitvaartwinkeldevlinder.nl Esther van Harlingen info@uitvaartwinkeldevlinder.nl Met de winkel proberen zij een sfeer te creëren dat de dood niet specifiek eng hoeft te zijn. Het telefoonnr. van de winkel is: 010-4260521 Hoogstraat 75b te Schiedam. Na een overlijden kunt u ons dag & nacht bereiken op 06-22281158
  • www.uitvaartdewending.nl 0345-524471 Culemborg (Midden-Nederland).Uitvaartverzorger die gespecialiseerd is in kinderuitvaarten
  • www.uitvaartverzorgingdewittezwaan.nl 0252-417823 (Nieuw-Vennep) Rob en Connie Meier verzorgen uitvaarten met aandacht voor de betrokken kinderen.
  • www.voordeeluitvaart.nl : kijk voor het voordeeluitvaartpakket op hun site, bij uitbreidingen op dit pakket veranderen de kosten. (Zie toeslagen) Op dit pakket rust een betalingstermijn van 7 dagen na de uitvaart. Het tijdschema van de uitvaart vindt plaats volgens de planning van Voordeeluitvaart. Voor zover er kosten door derden worden gemaakt (bijv. mortuariumkosten van het ziekenhuis), worden deze doorberekend op de uiteindelijke factuur. De regio van toepassing op de Voordeeluitvaart bestaat uit: Parkstad, Westelijke Mijnstreek en Maastricht/Heuvelland. 06 – 52024520 of mailto:info@mok-uitvaart.nl

Juridische wetenswaardigheden

Wet- en regelgeving

Vanuit juridisch oogpunt zijn er een aantal zaken waar nabestaanden rekening mee moeten houden als hun dierbare overlijdt. Een aantal zijn hieronder op een rijtje gezet.

  • Verklaring van overlijden nodig (afgegeven door arts) en CBS (B) formulier, voor aangifte bij de Burgerlijke Stand. Hiermee wordt de Akte van overlijden opgemaakt, dit mag door de directe nabestaanden zelf worden gedaan. Van de gemeente ontvangt men dan een Verlof tot begraven of cremeren. Dit is wettelijk nodig om de overledene te kunnen laten begraven of cremeren. Indien de nabestaanden zelf geen aangifte willen doen, de papieren in het ziekenhuis achterlaten voor de (plaatselijke) uitvaartondernemer.
  • Op deze site van de overheid staat informatie van een aantal organisaties waarmee u te maken krijgt vanwege het overlijden van uw dierbare: http://overlijden.overheid.nl/Overlijden/webapp?reset-current-instrument=true&reset-current-concept=true
  • Kijk goed naar de statuten of leveringsvoorwaarden bij een lidmaatschap van een Uitvaartvereniging (zoals ‘De Laatste Eer’, ‘Memento Mori’  ‘Draagt elkanders lasten). Vaak heeft men een lidmaatschap voor een basispakket en zijn NIET alle kosten gedekt. Als men gebruik wil maken van een andere uitvaartverzorger zal men geen geld gaan uitkeren omdat het pakket meestal op basis van ‘diensten’ is. Men kan dan vragen om bijv. het rouwvervoer, de dragers, advertentie en kaarten te laten verzorgen uit het basispakket en de ceremonie/dienst laten doen door de ‘eigen’ gekozen uitvaartverzorger. (Natuurlijk moet men deze uitvaartverzorger dan wel zelf betalen.) Zo wordt toch gebruik gemaakt van het pakket waarvoor jaren is betaald, maar krijgt de uitvaart wel de gewenste uitvaartverzorger voor de persoonlijke inbreng.
  • Kijk goed naar de polisvoorwaarden van de Uitvaartverzekering, wat voor soort verzekering is het en wat is wel/niet gedekt: bij de meeste verzekeringsmaatschappijen is een kind, indien het binnen 2 of 6 maanden na geboorte overlijdt automatisch meeverzekerd, bij enkelen helaas niet. Doodgeboren kinderen zijn soms helaas niet verzekerd, meestal niet bij een zwangerschapsduur van < 24 weken.
  • Indien men wel is verzekerd, dan bij voorkeur eerst de verzekeringsmaatschappij bellen. Zij kunnen een uitvaartverzorger sturen of men kan in overleg zelf eentje kiezen. Als een andere uitvaartverzorger is geregeld buiten de verzekeraar om kunnen de kosten hoger uitvallen.
  • Er zijn twee soorten verzekering: Natura of Kapitaal’/Sommen/koopsompolis. Bij een Naturaverzekering kunnen er soms achteraf nog zaken verrekend worden, zij gaan meestal uit van een ‘basispakket’, kijk dus goed wat daar wel/niet onder valt. Bijv. bij een groter aantal kaarten, een grote advertentie, een speciale ontworpen grafsteen en/of plaat en andere speciale wensen, kan het zijn dat er bijbetaald moet worden. Maar door de nabestaanden nog te betalen advertentie en bloemen kunnen soms later ook (gedeeltelijk) verrekend worden met bedankkaarten of een herdenkingsplaatje. Hiervoor moeten de nabestaanden dan alsnog de rekeningen naar de verzekeringsmaatschappij toesturen. Bij een ‘kapitaal/ sommen’/ ‘koopsompolis’ of deposito komt geld beschikbaar na het overlijden van de verzekerde en mag alleen voor de uitvaart worden gebruikt.
  • Wensen en diensten kunnen rond of na het tijdstip van overlijden worden ingevuld, en helemaal up-to-date zijn. Er zit een aantrekkelijk fiscaal aspect aan een kapitaalverzekering. In box III (rendementsheffing op eigen vermogen) geldt een extra vrijstelling voor het verzekerde kapitaal, die elk jaar wordt geïndexeerd. Bron: http://www.uitvaart.nl/index.php?s_page_id=398 (Let op: Een overlijdensrisicoverzekering is een inkomensverzekering, u betaalt er niet de uitvaart mee.)
  • Contract uitvaartverzorger: vraag altijd een prijsopgave en vraag aan verzekeringsmaatschappij wat hiervan wel/niet wordt gedekt. Het gebeurt regelmatig dat men na afloop een geschil krijgt over de kosten (meestal met verzekeringsmaatschappij). Na ondertekening is in geval van ontevredenheid het nog mogelijk het contract te ontbinden, dan moeten wel de gemaakte onkosten vergoed worden. De uitvaartverzorger heeft dan al wel diensten verricht. Zie voor een richtlijn van de prijzen: http://www.uitvaart.nl/index.php?s_page_id=41
  • De persoon die het opdrachtformulier van de uitvaartverzorger invult onder ‘contactpersoon en correspondentieadres’, is de opdrachtgever en moet ook betalen indien de verzekering of erfenis niet alles dekt. Ook als er sprake is van meerdere erfgenamen, de uitvaartverzorger hoeft niet persoonlijk elk ‘deel’ te gaan innen bij de verschillende nabestaanden, zie ook: Zie ook: www.uitvaart.nl/advies_juridisch_1_8762.html
  • Keurmerk Uitvaartverzorging (bron: uitvaart.nl)
    Sinds april 2007 is er een zogenaamd Keurmerk Uitvaartverzorging. Aanleiding voor de ontwikkeling van dit keurmerk vormden enkele incidenten met slechte dienstverlening die de branche in 2004 negatief in de landelijke pers brachten. Uitvaartondernemers met een keurmerk voldoen aan 5 keurmerknormen:
  1. Heldere afspraken vooraf over uitvoering en kostenbegroting
  2. Organisatie primair proces
  3. Professionalisering medewerkers
  4. Klachtenafhandeling
  5. Klanttevredenheidsonderzoek
  • Voor meer informatie over het Keurmerk Uitvaartverzorging, zie http://www.uitvaartkeurmerk.nl/.
  • Indien men kan aantonen niet vermogend te zijn (in de periode van het overlijden), kan de sociale dienst bijspringen in de kosten van de uitvaart (bijzondere bijstand), dit dient meestal later terug betaald te worden door bijv. de kinderen.
  • Wet op lijkbezorging. Het is nu niet meer verplicht om in een kist begraven of gecremeerd te worden, mits de persoon maar volledig toegedekt kan worden. Bij een crematie is wel een onderplank nodig. (Elke overledene krijgt een vuurvast steentje met een registratienummer voor het cremeren, dit steentje gaat ook mee de asbus in ter identificatie, dit hoeft wettelijk niet meer). Meer informatie over de nieuwe Wet op de Lijkbezorging is te vinden op: http://www.uitvaart.nl
  • Na een zwangerschap van >24 weken of van een onbekende duur, maar dan met een gewicht van >500 gr., is wettelijk begraven/cremeren verplicht.
  • Het begraven/ cremeren moet minimaal na 36u, maximaal na 6 dagen na het overlijden gebeuren. Of na toestemming burgemeester is er soms 1-2 dagen uitstel mogelijk.
  • Kist en de bekleding, wade of hoes moet voldoen aan een aantal milieu eisen. Deze eisen zijn o.a. te vinden op Internet, zoek op www.uitvaart.nl naar: Lijkomhulselbesluit 1994.
  • Sinds 1998 is het wettelijk toegestaan om zelf as te verstrooien. Niet overal in Nederland, zie de gemeentelijke verordening. De meeste gemeenten voeren een heel liberaal beleid: het mag (bijna) overal. Alleen niet midden op een verharde weg, op een mestvaalt of een kinderspeelplaats, dus niet op plaatsen waar de as niet op natuurlijk wijze de grond in kan dringen of op `onwaardige plaatsen` of daar waar anderen er onbedoeld mee in contact kunnen komen. Ook moet er toestemming zijn van de eigenaar van de grond. Bron o.a. : Mr. W.G.H.M. van der Putten en Uitvaart.nl
  • Uitvaartkosten zijn niet meer aftrekbaar van de belasting. Vraag de belastingdienst naar de actuele mogelijkheden. www.belastingdienst.nl
  • Bij een overlijden in het buitenland kunt u meer informatie vinden op de site: http://www.minbuza.nl/nl/Producten_en_Diensten/Calamiteiten/Overlijden

Uitvaartwensenplan

Wat is het verschil tussen een uitvaartverzorger, voorganger of ritueelbegeleider?

U kunt hulp vragen bij het opstellen van een uitvaartwensenplan. Een uitvaartverzorger regelt alle formaliteiten en verzorgt een uitvaart van a/z. Een ritueelbegeleider helpt u bij het voorbereiden en uitvoeren van de afscheidsdienst. De taken die zij verrichten zijn te vergelijken met de taken die in de kerk worden gedaan door een voorganger. Een ritueelbegeleider gaat vaak wat dieper in op rituelen en symbolen en maken vaak zelf onderdeel uit van de rituelen. Zij beginnen en/of eindigen het ritueel en/of dragen daarbij voorwerpen aan die horen bij een symbolisch verhaal. Zij werken tijdens de dienst soms ook samen met de uitvaartverzorger.

Wat komt er o.a. te staan in een uitvaartwensenplan:

1. Laatste verzorging.
Wilt u dat de nabestaanden de overledene zelf verzorgen en aankleden, deels verzorgen en aankleden of dit laten doen. Aankleding, accessoires, bloemen en kleur bepalen de sfeer en brengt harmonie bij de opbaarplek, thuis of in een opbaarcentrum. De aankleding, de accessoires, bloem- en kleurkeuze is echter niet eenvoudig. Samen kiest u de kleuren en vormen van sfeerbepalers.

2. Lichaamsbedekking/ opbaren
Welke bedekking van het lichaam wilt u? Een lijkwade, draagbaar of (korf)kist, in een basisuitvoering, normale uitvoering of luxe uitvoering. Tegenwoordig kunt u kiezen uit verschillende kleuren. De bekleding en de handgrepen van de kist kunt u ook zelf kiezen. Goed kijken naar de wensen en de mogelijkheden en niet onbelangrijk: of deze binnen het verzekeringspakket of budget vallen. Klik voor meer informatie.

3. Bloemen

Er is een ruime keuze in bloemen, het mogelijk om in het uitvaartplan aan te geven of er een voorkeur is voor een bepaalde kleur of bloemsoort. Zelfs de vorm of grootte van het bloemstuk of een voorkeur voor een los opgemaakt boeket kunt u aangeven. Klik voor meer informatie

4. Rouwdrukwerk/Rouwadvertentie
De mogelijkheden zijn vrijwel onbeperkt, maar vanzelfsprekend hangen hier ook verschillende prijskaartjes aan. U krijgt meestal een voorbeeld van een mogelijke vormgeving en een aantal voorbeeldteksten voor zowel de advertentie als de rouwkaart. Het is zelfs ook mogelijk om de tekst al ‘drukklaar’ te maken. Klik voor meer informatie

5. Rouwvervoer
Op het gebied van rouwvervoer is momenteel erg veel mogelijk. Ook hier geldt echter dat indien men verzekerd is voor een basispakket van een natura uitvaartverzekering er dus bijbetaald moet gaan worden voor bijzondere wensen. U kunt gebruik maken van dragers die ingehuurd kunnen worden, maar u kunt ook kijken of er binnen de familie of vriendenkring mensen zijn die dit zouden willen doen. Klik voor meer informatie

6. Ceremonie/dienst
Een belangrijke, zo niet de belangrijkste sfeermaker in de uitvaart, is de aankleding van de ruimte of plek waar de ceremonie/dienst gehouden wordt. Deze plek moet niet alleen functioneel zijn, maar vooral ook mooi en passend bij de overledene. De juiste omgeving en aankleding geven een persoonlijke sfeer. Een exclusief te huren locatie of ontworpen accessoires behoren tot de mogelijkheden. De keuze van de locatie, accessoires en eventuele thema kan worden vastgelegd in het uitvaartplan. Een ceremonie heeft verschillende onderdelen, een begin, het midden en een einde. Het is mogelijk om objecten speciaal op maat te laten ontwerpen, zoals een speciale kaarsenstander met een kaars waarop de naam van de overledene staat vermeld. Denk ook goed na over de catering. Er is namelijk meer mogelijk dan koffie met koek of soep met broodjes. Klik voor meer informatie

Een paar tips:

  • Zoek naar foto’s die tekenend zijn voor zijn of haar leven (sport/hobby’s/lievelingsplek/ vakanties), of foto’s van speciale voorwerpen waaraan u goede herinneringen heeft. Deze vormen het vertrekpunt voor de ideeën.
  • Bedenk vooraf wat voor verzekering u heeft, of hoeveel u wilt en kunt besteden aan de uitvaart en aan welke onderdelen/ stappen u dit wilt besteden.

Kinderen en jongeren

Hoe vertel je kinderen/jongeren over de dood?

  • Vertel zo beknopt mogelijk de doodsoorzaak, zelfs bij zelfdoding. Anders horen ze het wel van buitenstaanders. Later kun je verdere uitleg geven. Vertel wat dood zijn is, dat het niet besmettelijk is en dat de meeste mensen gewoon groot en ouder worden (zoals opa’s en oma’s) voordat ze doodgaan.
  • Nooit spreken over “het is net als slapen”, dan durven kleine kinderen ‘s avonds vaak niet meer naar bed. Vertel dat het lichaam niet meer kan bewegen omdat het hart niet meer klopt, dat het wit, koud en stijf is. Dat de persoon zo ziek was dat zelfs de dokters hem/haar niet meer beter konden maken.
  • Ook is het voor kleine kinderen beter niet te spreken over weggaan of heengaan, dit is te verwarrend. Iemand die dood is kan niet meer bij het gezin in huis wonen, daarom moet je helaas voor altijd afscheid nemen. De dode persoon kan niet of nooit lopen, spelen en praten. Daarom moet het overleden kind bij de andere overleden mensen blijven.
  • Zelf goed kijken hoe evt. de andere kinderen omgaan met verlies, per kind verschillend benaderen en grenzen bepalen. Ze krijgen vaak meer mee dan je denkt. Ze hebben vaak grote behoefte om bij de uitvaart en het afscheid nemen betrokken te worden. Gewoon aan ze vragen hoe ze mee willen helpen. Dit draagt ook bij aan hun verwerking. De fantasie is vaak veel enger dan de werkelijkheid, laat ze bij de overledene kijken en afscheid nemen (indien ze zelf willen, waarschuw ze wel voor het andere uiterlijk).
  • Vraag indien nodig of gewenst hulp, je hoeft als ouder niet alleen te zorgen voor je kind(eren) als je dit door je emoties niet meer aan kunt. Hulp vragen is beter dan het kind te negeren of er boos op te worden om ‘niks’.
  • Als kinderen zich schuldig voelen, laat ze erover praten en vertel dat ze er echt niets aan konden doen. Soms denken ze dat de overledene ‘stout’ of onzorgvuldig is geweest en dat zij misschien ook dood gaan als ze dit ook doen. Vertel ze dat je hen zult blijven beschermen en verzorgen en dat je er voor ze bent als ze erover willen praten.
  • Voorbereiden uitvaart: leg uit hoe dat gaat, en wat is condoleren? Bespreek de keuze voor begraven of cremeren: een graf of urnengraf kan belangrijk zijn voor het herdenken, bijv. bij verjaardagen.
  • Leg ook uit wat begraven is: een begraafplaats kan bij kleine kinderen omschreven worden als een (t)huis in een speciale tuin met voor ieder een eigen “kamertje” onder de grond voor dode mensen. Het lichaam geef je aan (of bewaar je in) de aarde en komt dus niet meer terug. Een graf is een gat in de grond waarin men de kist laat zakken en opvult met aarde.
  • Bij cremeren: aan ‘t eind van de ceremonie kan de kist blijven staan of (achter gordijnen) verdwijnen naar een andere ruimte. Het lichaam wordt direct daarna verbrand en het komt dus niet meer terug. Cremeren doet geen pijn, want als je dood bent voel je dat niet. Er blijft dan as over en dat lijkt op zand. Bij een urnengraf kan dit uitgelegd worden als een “eigen kamertje” in het (t)huis in een speciale tuin voor dode mensen. Bij een urn in een columbarium kan het “kamertje” in dit geval in een speciale flat staan. Vertel ook dat je later nog weer naar een (urnen)graf kunt gaan. Je kunt zo’n plek dus later nog wel bezoeken om daar aan de overledene te denken, erover te praten en cadeautjes mee te brengen om te laten weten dat je nog aan hem/haar denkt. Ook dat ze om een bezoekje kunnen vragen als daar behoefte aan is.
  • Het verschil tussen lichaam en ziel zou je met een rups en een vlinder kunnen vergelijken: Als de mens leeft is deze als de rups (kan bewegen, eten), daarna verandert deze in een cocon (dode lichamelijk omhulsel) en daaruit komt de vlinder (engeltje). Zo kunnen ze de ziel of de geest van de overledene herdenken als vlindertjes of engeltjes die wonen bij de sterretjes en de maan, of in een luchtkasteel in de wolken.
  • Voor grotere kinderen of jongeren is het goed om erover te praten over hoe zij het verschil zien tussen lichaam en ziel. Laat ze dat vooral zelf invullen en laat ze in hun waarde. Volwassenen zijn gauw geneigd dit voor ze in te gaan vullen. Het is belangrijk voor het dragen van hun verlies dat ze hier ruimte voor krijgen.
  • Kinderen merken aan de ouders de verdrietige en veranderde sfeer/stemming, ook al willen deze dat vaak niet laten blijken. Verdriet van de nabestaande, de ouder(s) mag ook best eens zichtbaar zijn. De kinderen “moeten” vaak “sterk zijn” voor de ouder(s). De ouder(s)heeft/hebben zelf vaak al moeite om het gezin draaiende te houden. Voor extra aandacht is geen energie meer. Laat ze eens wat vaker ergens anders spelen of afspreken om even in een andere omgeving te zijn.
  • Vraag de crèche of school alert te zijn op gedragsveranderingen. Zorg dat de naam en de herinnering van het overleden kind bespreekbaar blijft, vaak denken de ouders van vrienden/vriendinnen of leerkrachten dat het beter is om er maar niet over te praten. Als je als ouder merkt dat er een verborgen boosheid of angst is, laat het kind deze gevoelens uiten. Lees bijvoorbeeld samen een boek waarin deze gevoelens aan de orde komen. Zodat het kind weet dat het toch bij de ouders terecht kan, ondanks al het verdriet. Het rouwproces van een kind duurt lang, ook al praten ze er niet meer over.
  • Kinderen en jongeren kunnen zelf een herdenkingsboek, verzameldoos of een herdenkingshoekje (tafel/plank) maken. Ook de school/klas zou hier aan mee kunnen werken. Ook kunt u verdrietkoffers, troostzakjes bestellen, hierin zit materiaal speciaal voor kinderen/jongeren om(creatief) aan het werk te gaan met het verdriet. Er zijn diverse herdenkingsboeken of een tranenkoffer, Hoe vertel ik kinderen over de dood, is te verkrijgen via Yarden.
  • Betrek ze bij de gesprekken over het verdelen van de spullen, mogelijk hebben zij een bijzondere herinnering aan een speciaal stuk speelgoed of kleding.
  • Vanuit een geloofsovertuiging kan er gezegd worden dat God de persoon tot zich heeft genomen of dat God dit zo gewild heeft. Dit kan voor een kind erg beangstigend zijn. Een mogelijkheid is dan om een extra uitleg toe te voegen. Dat alleen de dode mensen naar de hemel gaan. God wilde dit alleen maar omdat het beter was voor de overledene zodat deze geen pijn meer zou lijden. Hij zal voor ze zorgen, of iets in deze richting.

Tips voor kinderen in het basisonderwijs of jongeren in het voortgezet onderwijs:

  • Voordracht voor een kind door een kind Geef een kind of een groepje kinderen de gelegenheid om iets te zeggen op de afscheidsdienst van hun vriend/vriendin of medeleerling. Ook al is het bijvoorbeeld het voorlezen van een kort gedicht, dit kan voor hun van groot belang zijn voor het kunnen dragen van het verdriet. Wanneer er geen tijd of gelegenheid is om dit door een of meerdere leerlingen te laten doen, spreek dan af dat een of een aantal van hen dit namens de klas of groep zal doen. Het is ook mogelijk dat ze hun verhaal op papier zetten en dit later overhandigen aan de ouders of broer/zus. Zo geeft u hen de gelegenheid om op hun eigen manier afscheid te nemen. Een herdenkingsplek in de gang van de school met daarbij een foto kan ook bijdragen tot het samen kunnen dragen van het verdriet. Als ze niet durven te spreken op de uitvaart kan een prikbord een uitlaatklep zijn omdat ze daar dan hun teksten of gedichten kunnen ophangen.

Kinderen en rouw

Informatie over kinderen en rouw is te vinden op:

  • www.achterderegenboog.nl Achter de Regenboog informatie en advies, 0900-2334141 (15cpm), op ma, di, do en vrij van 9-11 uur
  • www.doodgewoon-online.nl Deze website is speciaal voor jongeren ontwikkeld en bevat informatie over rouw, een prikbord waar de jongeren bijvoorbeeld vragen en gedachten kunnen plaatsen, een chatbox voor online lotgenotencontact en een regionale nieuws- en activiteitenagenda op het gebied van rouw bij jongeren. De chatbox is iedere maandagavond van 19.00 uur tot 21.00 uur geopend en wordt begeleid door een medewerker van Stichting Jeugd en Rouw Breda e.o.
  • In de Wolken, www.in-de-wolken.nl Hoewel In de Wolken zich richt op alle rouwenden is zij met name gespecialiseerd in rouwende kinderen en jongeren. tel: 040-2260450. Vrijwel altijd bereikbaar tijdens kantooruren, met uitzondering van schoolvakanties. E-mail: info@in-de-wolken.nl